Số hóa thị trường chứng khoán: Giữ niềm tin từ mỗi giao dịch

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang bước vào giai đoạn số hóa sâu rộng, khi hầu hết nghiệp vụ từ mở tài khoản, xác thực danh tính đến đặt lệnh và quản lý tài sản đều được thực hiện trực tuyến. Sự chuyển đổi này mang lại tốc độ xử lý nhanh hơn, chi phí vận hành thấp hơn và mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ cho nhà đầu tư. Tuy nhiên, đi kèm với đó là những rủi ro về an ninh mạng, lộ lọt dữ liệu và gián đoạn hệ thống, đòi hỏi các giải pháp bảo vệ toàn diện.

Theo số liệu mới nhất, lĩnh vực tài chính – chứng khoán – ngân hàng – bảo hiểm chiếm tới 41,18% trong tổng số 552.000 cuộc tấn công mạng được ghi nhận trong năm 2025. Khoảng 8,5 triệu tài khoản tài chính ngân hàng tại Việt Nam bị lộ lọt dữ liệu, cho thấy quy mô rủi ro đối với các hệ thống chứa thông tin tài chính là rất lớn. Điều này đặt ra bài toán sống còn cho các công ty chứng khoán trong việc chủ động phòng ngừa, không chỉ xử lý sự cố khi đã xảy ra.

Chuyển đổi số song hành cùng bảo mật

Để đảm bảo an toàn cho nhà đầu tư, các giải pháp xác thực số đang được nghiên cứu và triển khai nhằm thay thế dần phương thức SMS OTP. Mobile ID có thể xác thực thông qua tín hiệu viễn thông, giúp rút ngắn thời gian đăng nhập và giảm thao tác của người dùng. Tuy nhiên, xác thực nhanh không đồng nghĩa với an toàn tuyệt đối, do đó cần thiết kế các lớp bảo vệ liên tục từ khâu định danh khách hàng đến kiểm soát giao dịch và giám sát tài khoản.

Sự phối hợp giữa các bên tham gia thị trường là yếu tố then chốt. Cơ quan quản lý, sở giao dịch, VSDC, công ty chứng khoán, ngân hàng lưu ký và các doanh nghiệp công nghệ cần cùng xây dựng một hệ sinh thái an toàn, đồng bộ từ hạ tầng đến quy trình vận hành. Đây chính là nền tảng để tạo dựng niềm tin của nhà đầu tư vào thị trường số hóa.

An toàn dữ liệu trở thành lợi thế cạnh tranh

Sức ép lớn nhất đối với quá trình số hóa là cân bằng giữa sự thuận tiện và khả năng chống chịu trước các cuộc tấn công mạng. Các công ty chứng khoán cần chuyển từ mô hình xử lý sự cố sang mô hình chủ động, thường xuyên giám sát và phát hiện các dấu hiệu bất thường trên hệ thống. Trung tâm điều hành an toàn thông tin (SOC) đóng vai trò quan trọng trong việc giám sát tập trung toàn bộ hạ tầng mạng, ứng dụng và dữ liệu, giúp khoanh vùng nhanh các sự cố tiềm ẩn.

Bên cạnh đó, trí tuệ nhân tạo (AI) đang được ứng dụng để phân tích hành vi, rút ngắn thời gian điều tra sự cố. Theo thông tin được cung cấp, công cụ AI Investigate Agent tích hợp vào Viettel SOC có khả năng giảm 50-70% thời gian điều tra thủ công. Tuy nhiên, hiệu quả bảo mật không chỉ đến từ công nghệ mà còn phụ thuộc vào chất lượng dữ liệu, quy trình phản ứng sự cố và trách nhiệm của từng đơn vị tham gia chuỗi giao dịch.

Định hướng dài hạn

Các công ty chứng khoán cần tiếp tục chuẩn hóa hệ thống, đánh giá định kỳ các nguy cơ bảo mật và xây dựng phương án sao lưu, khôi phục dữ liệu. Việc áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế như ISO/IEC 27001, PCI DSS hay SOC 2 sẽ giúp nâng cao năng lực phòng thủ, phù hợp với từng loại hệ thống và dữ liệu cụ thể. Qua đó, thị trường chứng khoán không chỉ vận hành ổn định mà còn sẵn sàng ứng phó với các rủi ro mới phát sinh trong tương lai.

Về dài hạn, giá trị cốt lõi của số hóa không nằm ở tốc độ xử lý mà ở khả năng bảo vệ tài sản và dữ liệu của nhà đầu tư. Khi nhà đầu tư cảm thấy an tâm giao dịch trên một nền tảng an toàn, minh bạch, niềm tin vào thị trường sẽ được củng cố vững chắc. Đây cũng chính là nền tảng nâng cao sức cạnh tranh của thị trường chứng khoán Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.