Bức tranh lợi nhuận các công ty chứng khoán trong bối cảnh thanh khoản lao dốc, lãi suất tăng cao
NeoAI tóm tắt
Bài viết phân tích bức tranh lợi nhuận của các công ty chứng khoán trong bối cảnh thanh khoản suy giảm và lãi suất tăng. Lợi nhuận ngành trong quý 3/2026 giảm mạnh 42,9% do môi giới và tự doanh kém khả quan, trong khi cho vay ký quỹ vẫn là trụ đỡ chính. Các mã SSI, VCK, TCX, VPX có kết quả tích cực nhờ thị phần môi giới hoặc mảng ngân hàng đầu tư, trong khi VIX chuyển từ lãi sang lỗ, tạo sự phân hóa rõ rệt.
Cổ phiếu ảnh hưởng:
VCK
Tích cực
"Thị phần môi giới tuy giảm nhưng kết quả tăng trưởng được nhấn mạnh trong bài, hỗ trợ tâm lý tích cực cho cổ phiếu."
TCX
Tích cực
"Thị phần môi giới tăng từ 8,8% lên 13,9% và tham gia lớn vào mảng ngân hàng đầu tư, giúp lợi nhuận kỳ vọng tốt."
SSI
Tích cực
"Được xác định là một trong những công ty tăng trưởng trong bối cảnh ngành khó khăn, tạo kỳ vọng tích cực."
VIX
Tiêu cực
"Chuyển từ lãi 4.556 tỷ đồng sang lỗ 304 tỷ đồng, chịu áp lực bán mạnh."
VPX
Tích cực
"Nguồn thu mảng ngân hàng đầu tư lớn giúp bù đắp khó khăn, triển vọng lợi nhuận tích cực."
Lợi nhuận ngành chứng khoán sụt giảm trong quý 3/2026
Trong 9 tháng đầu năm 2026, tổng doanh thu hoạt động của 78 công ty chứng khoán niêm yết đạt 101.665 tỷ đồng, tăng 22,9% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, lợi nhuận sau thuế hợp nhất chỉ đạt 28.638 tỷ đồng, giảm 3%, khiến biên lợi nhuận thu hẹp từ 35,7% xuống còn 28,2%.
Riêng quý 3/2026, doanh thu hoạt động đạt 35.100 tỷ đồng, giảm 5,3% so với cùng kỳ và đi ngang so với quý trước. Lợi nhuận sau thuế giảm mạnh 42,9% xuống còn 8.600 tỷ đồng, thấp hơn 30,4% so với quý 2. Biên lợi nhuận sau thuế chỉ còn 24%, mức thấp nhất trong bảy quý.
Nguyên nhân chính: Môi giới và tự doanh suy yếu
Thanh khoản thị trường hạ nhiệt khiến giá trị giao dịch cổ phiếu bình quân 9 tháng đạt khoảng 2,8 triệu tỷ đồng, thấp hơn 13% so với năm 2025. Điều này làm sụt giảm nguồn thu môi giới, khi lợi nhuận gộp mảng này chỉ đạt 1.700 tỷ đồng, giảm 43,6%; riêng quý 3 giảm tới 91,3%.
Thị phần môi giới có sự dịch chuyển: VCK giảm từ 17,8% xuống 14,9%, trong khi TCX tăng từ 8,8% lên 13,9%. Hoạt động tự doanh cũng không duy trì hiệu quả, với lợi nhuận gộp toàn ngành giảm 21,4% trong 9 tháng và giảm 49,1% trong quý 3. Kết quả phân hóa rõ: SSI và VCK tăng trưởng, trong khi VIX chuyển từ lãi 4.556 tỷ đồng sang lỗ 304 tỷ đồng.
Cho vay ký quỹ – động lực chính
Bất chấp khó khăn từ môi giới và tự doanh, cho vay ký quỹ tiếp tục là mảng đóng góp lớn nhất với doanh thu 36.200 tỷ đồng trong 9 tháng, tăng 54,1%; lợi nhuận gộp đạt 23.400 tỷ đồng, chiếm khoảng 45% tổng lợi nhuận gộp toàn ngành. Dư nợ cho vay ký quỹ tại ngày 30/9/2026 đạt 447.900 tỷ đồng, tăng 21,9% so với cùng kỳ, nhưng tốc độ tăng chậm lại chỉ 1,2% so với quý trước.
Lãi suất cho vay bình quân ở mức 11,3%, chi phí vốn lên tới 7,2%, khiến chênh lệch lãi chỉ còn 4,1%. Dư nợ ký quỹ tương đương khoảng 30 phiên giao dịch, gấp hơn 3 lần cùng kỳ năm trước, làm tăng nguy cơ bán giải chấp nếu thị trường điều chỉnh mạnh.
Ngân hàng đầu tư tăng trưởng ấn tượng
Mảng ngân hàng đầu tư ghi nhận doanh thu 6.200 tỷ đồng, tăng 74,7%, lợi nhuận gộp tăng 80,7% lên 5.600 tỷ đồng. Tuy nhiên, nguồn thu tập trung lớn ở ba đơn vị TCX, VPX và HDBS, chiếm khoảng 78% doanh thu toàn ngành, cho thấy cơ hội chưa phân bổ đồng đều.
Triển vọng năm 2027 và các yếu tố hỗ trợ
Theo SHS Research, kịch bản cơ sở cho VN-Index năm 2027 là 1.900–2.000 điểm, tăng trưởng lợi nhuận thị trường 15–20%, thanh khoản bình quân 18.000–22.000 tỷ đồng/phiên. Lãi suất huy động có thể giảm thêm 0,25–0,5%, cải thiện chi phí vốn.
Dòng vốn thụ động từ FTSE có thể giải ngân khoảng 1,8–2 tỷ USD theo lộ trình nâng hạng. Các yếu tố khác như cơ chế đối tác bù trừ trung tâm, cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước và niêm yết doanh nghiệp FDI cũng mở ra cơ hội mới. Tuy nhiên, thách thức vẫn còn: lãi suất huy động cuối năm 2026 dự báo ở mức 7,25% kỳ hạn 6–12 tháng, thanh khoản phục hồi chậm, lợi nhuận phân hóa rõ.