Các tổ chức nước ngoài là cổ đông 3 'ông lớn' ngân hàng Việt đều lãi gấp mấy lần

Từ năm 2005 tới nay, hàng loạt ngân hàng Việt đã bán cổ phần cho nhà đầu tư nước ngoài, nhiều thương vụ trị giá hàng trăm triệu USD và lớn nhất lên tới 1,5 tỉ USD. Phần lớn các thương vụ đó đều sinh lời, đặc biệt là các khoản đầu tư vào ba ngân hàng quốc doanh lớn.

Đầu tư vào 3 ông lớn Nhà nước đều lãi gấp nhiều lần

Tháng 9-2011, Vietcombank (VCB) bán 15% vốn cho Mizuho Corporate Bank, thu về 11.800 tỉ đồng. Đầu năm 2019, ngân hàng Nhật chi thêm 930 tỉ đồng trong đợt chào bán riêng lẻ có cả Quỹ đầu tư quốc gia Singapore GIC tham gia, để giữ nguyên tỉ lệ 15%.

Số cổ phần đó hiện trị giá 75.300 tỉ đồng, cộng thêm 5.600 tỉ đồng cổ tức tiền mặt đã nhận, tổng giá trị đầu tư của Mizuho đạt 80.900 tỉ đồng, gấp 6,4 lần số tiền 12.700 tỉ đồng đã bỏ ra qua hai đợt mua.

Tại VietinBank (CTG), từ đầu năm 2011, IFC thuộc Ngân hàng Thế giới rót 182 triệu USD nắm 10% vốn. Cuối năm 2012, ngân hàng bán tiếp 20% vốn cho Bank of Tokyo-Mitsubishi UFJ, tổng giá trị 15.465 tỉ đồng. Cả hai tổ chức đều có lãi, nhưng một bên đã rút, một bên vẫn nắm giữ.

Tháng 11-2019 và tháng 1-2020, nhóm IFC bán ra hai đợt liên tiếp, thu về 2.376 tỉ đồng cho lượng cổ phiếu có giá vốn 1.440 tỉ đồng, sở hữu lùi xuống 4,99% và không còn là cổ đông lớn. Trong khi đó, Bank of Tokyo-Mitsubishi UFJ chưa bán cổ phiếu nào, còn nắm 19,73% vốn, nhận hơn 4.900 tỉ đồng cổ tức tiền mặt, tổng giá trị đầu tư gấp 3,5 lần số tiền ban đầu.

Đối với BIDV (BID), tháng 11-2019, ngân hàng bán 15% vốn cho KEB Hana Bank (Hàn Quốc), thu về gần 20.300 tỉ đồng (tương đương 882 triệu USD). Đối tác Hàn Quốc hiện còn 14,21% vốn do không tham gia hai đợt chào bán riêng lẻ gần đây. Số cổ phần đang nắm trị giá 40.800 tỉ đồng, cùng hơn 1.500 tỉ đồng cổ tức, tổng cộng gấp 2,1 lần số vốn bỏ ra.

SMBC tạm hòa vốn ở thương vụ lớn nhất lịch sử ngân hàng

Tháng 10-2023, VPBank (VPB) hoàn tất phát hành riêng lẻ cho Ngân hàng Sumitomo Mitsui Banking Corporation (SMBC) của Nhật Bản, thu về hơn 35.900 tỉ đồng cho 15% vốn, tương đương 1,5 tỉ USD – kỷ lục của ngành ngân hàng Việt. Tuy nhiên, chốt phiên 27-8, thị giá VPB thấp hơn 9,1% so với mức đối tác Nhật đã trả, khiến phần vốn này nay còn 32.620 tỉ đồng.

Bù lại, SMBC đã nhận gần 3.600 tỉ đồng cổ tức tiền mặt qua bốn đợt chi trả. Gộp cả phần này, giá trị khoản đầu tư đạt gần 36.200 tỉ đồng, cao hơn 300 tỉ đồng so với số tiền bỏ ra ban đầu.

Những thương vụ thoái vốn

Trước khi rót vào VPBank, SMBC từng có 15 năm gắn bó với Eximbank (EIB). Tháng 11-2007, SMBC bỏ 225 triệu USD mua 15% cổ phần, đầu năm 2023 bán phần lớn số cổ phiếu nắm giữ và thu về hơn 3.388 tỉ đồng, tới giữa năm chỉ còn 2,26% vốn.

Nhiều đối tác ngoại khác đầu tư và rời đi từ sớm. Tháng 12-2005, HSBC bỏ 17,3 triệu USD mua 10% vốn Techcombank (TCB), tăng lên 20% vào năm 2008, rồi bán lại toàn bộ cho chính Techcombank vào tháng 9-2017. BNP Paribas cũng rời OCB vào tháng 12-2017 sau một thập niên gắn bó.

Trong năm 2005, ANZ của Úc bỏ 27 triệu USD lấy 10% vốn Sacombank (STB), đến đầu năm 2012 bán toàn bộ cho Eximbank với giá tạm tính khoảng 1.600 tỉ đồng. Cùng năm, Standard Chartered vào ACB với 22 triệu USD lấy 8,56% vốn, tăng lên 15%, rồi sang tay cho bốn quỹ ngoại vào tháng 1-2018, giá trị hơn 6.200 tỉ đồng.

Gần đây nhất, Commonwealth Bank of Australia bán ba đợt trong hai năm 2024-2025, lần lượt 5%, 10% và 4,4% vốn VIB, thu về tổng cộng 650 triệu đô la Úc.

Xuất hiện thông tin thương vụ 2 tỉ USD tại Techcombank

Ngày 26-8, Hãng tin Reuters dẫn hai nguồn tin cho biết BNP Paribas và KB Kookmin Bank (Hàn Quốc) đang đàm phán riêng rẽ để trở thành nhà đầu tư chiến lược tại Techcombank, thương vụ có thể trị giá 2 tỉ USD. Nguồn tin cũng cho biết Techcombank nhắm mức định giá tương đương hai lần giá trị sổ sách, cao hơn 55% so với giá đóng cửa gần nhất.

Tuy nhiên, chỉ một ngày sau, BNP Paribas ra tuyên bố khẳng định không có kế hoạch mua cổ phần tại Techcombank. Phía KB Kookmin Bank không xác nhận, mà cho biết Techcombank chỉ là một trong số hàng chục tổ chức tài chính được rà soát, chưa bước vào giai đoạn đàm phán cụ thể. Đại diện Techcombank từ chối bình luận về thông tin này.