Phân cấp thẩm quyền kiểm tra chuyên ngành lĩnh vực hải quan, kế toán, kiểm toán, chứng khoán, bảo hiểm

Phân cấp thẩm quyền và nội dung kiểm tra chuyên ngành của Bộ Tài chính

Thông tư 104/2026/TT-BTC do Bộ Tài chính ban hành nhằm quy định phân cấp thẩm quyền và quy trình kiểm tra chuyên ngành trong một số lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Tài chính. Văn bản này xác định vai trò và thẩm quyền của các cơ quan, đơn vị và người đứng đầu đoàn kiểm tra trong hoạt động rà soát pháp lý.

Thông tư nêu rõ phạm vi áp dụng và nguyên tắc tổ chức kiểm tra đối với các lĩnh vực quản lý nhà nước do Bộ Tài chính quản lý, đồng thời hàm ý áp dụng các quy định tại Nghị định 217/2025/NĐ-CP liên quan đến hoạt động kiểm tra chuyên ngành.

Việc thực thi thông tư này nhằm tăng cường tính hiệu lực của công tác kiểm tra và bảo đảm tuân thủ pháp luật trong bối cảnh quản lý nhà nước ngày càng phức tạp.

Phân cấp thẩm quyền theo lĩnh vực và nội dung kiểm tra

• Lĩnh vực hải quan: Cục trưởng Cục Hải quan có thẩm quyền ban hành kế hoạch kiểm tra chuyên đề và thực hiện kiểm tra theo quy định tại Thông tư 104/2026/TT-BTC và Nghị định 217/2025/NĐ-CP. Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực thực hiện kiểm tra theo kế hoạch được Cục trưởng phê duyệt. Nội dung kiểm tra bao gồm việc kiểm tra chấp hành pháp luật về hải quan đối với dấu hiệu vi phạm ngoài phạm vi kiểm tra sau thông quan; với các hoạt động kiểm tra thuế và hải quan đã được quy định, thực hiện theo pháp luật liên quan.
• Lĩnh vực kế toán, kiểm toán: Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát kế toán, kiểm toán có thẩm quyền theo Nghị định 217/2025/NĐ-CP. Nội dung kiểm tra là kiểm tra việc chấp hành pháp luật về kế toán theo quy định của pháp luật về kế toán và các luật liên quan.
• Lĩnh vực kinh tế tư nhân và kinh tế tập thể: Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể có thẩm quyền kiểm tra theo quy định tại Nghị định 217/2025/NĐ-CP. Nội dung kiểm tra là kiểm tra việc chấp hành pháp luật về phát triển kinh tế tư nhân và kinh tế tập thể, theo luật về doanh nghiệp và hợp tác xã, cùng các luật liên quan.
• Lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm: Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm có thẩm quyền kiểm tra theo quy định tại Nghị định 217/2025/NĐ-CP. Nội dung kiểm tra là kiểm tra việc chấp hành pháp luật về kinh doanh bảo hiểm và các luật liên quan.
• Lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán: Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước có thẩm quyền ban hành kế hoạch kiểm tra chuyên đề và thực hiện kiểm tra chuyên ngành theo Nghị định 217/2025/NĐ-CP. Nội dung kiểm tra là kiểm tra việc chấp hành pháp luật về chứng khoán và thị trường chứng khoán theo các luật liên quan.
• Lĩnh vực bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế: Giám đốc Bảo hiểm xã hội Việt Nam có thẩm quyền ban hành kế hoạch kiểm tra chuyên đề theo Thông tư 104/2026/TT-BTC và Thông tư 126/2025/TT-BTC quy định quy trình kiểm tra lĩnh vực này.

Nội dung trên cho thấy sự phân cấp thẩm quyền được xây dựng nhằm tăng cường giám sát và bảo đảm tuân thủ trên các lĩnh vực quản lý nhà nước thuộc phạm vi Bộ Tài chính. Các cơ quan liên quan sẽ thực hiện theo kế hoạch được phê duyệt và theo đúng quy định của pháp luật liên quan.

Nhà đầu tư và doanh nghiệp cần lưu ý quá trình kiểm tra có thể tác động đến các hoạt động quản lý và tuân thủ, đồng thời có thể ảnh hưởng đến khung pháp lý và quy trình báo cáo liên quan đến lĩnh vực được quan tâm.