Lộ diện rủi ro lớn sau "cú nhảy vọt" lợi nhuận của doanh nghiệp ngành phân bón

Ngành phân bón Việt Nam ghi nhận lợi nhuận cao quý I/2026 với rủi ro suy giảm khả năng chi trả của nông dân

Trong quý I/2026, Tổng Công ty Phân bón Dầu khí Cà Mau (HOSE: PVCFC) ghi nhận sản lượng xuất khẩu đạt 211 nghìn tấn, tăng 39% so với cùng kỳ. Lợi nhuận trước thuế hợp nhất đạt 878 tỷ đồng, tăng 208% so với kế hoạch và tăng 93% so với quý I/2025.

PVCFC cho biết kết quả kinh doanh được hỗ trợ bởi mặt bằng giá bán thuận lợi và nguồn hàng tồn kho chuyển tiếp từ năm 2025, yếu tố giúp tối ưu giá vốn và cải thiện biên lợi nhuận trong kỳ.

Công ty CP Phân lân nung chảy Văn Điển (HOSE: VAF) cho thấy bức tranh khác khi quý I đạt 674,5 tỷ đồng doanh thu, giảm 1,1% so với cùng kỳ năm trước, nhưng biên lợi nhuận được cải thiện nhờ chi phí giá vốn giảm. Lãi ròng đạt 73,6 tỷ đồng, tăng 117% so với quý I/2025.

VAF giải thích, trong bối cảnh doanh thu ổn định, sự sụt giảm mạnh của giá vốn đã thúc đẩy lợi nhuận sau thuế tăng đột biến. Thị trường cũng được hưởng lợi từ điều kiện thuận lợi và giá bán các sản phẩm phân lân và NPK tăng.

Có sự đóng góp tích cực từ Công ty CP Phân đạm và Hóa chất Hà Bắc (UPCoM: DHB): doanh thu thuần đạt 1.404 tỷ đồng, tăng 21,3%; lợi nhuận trước thuế tăng lên 283,7 tỷ đồng, gấp 18 lần so với cùng kỳ. Lợi nhuận gộp tăng 152% lên 365,8 tỷ đồng.

Đại diện DHB cho biết công ty điều hành hợp lý giữa sản xuất và tiêu thụ, đáp ứng nhu cầu trong nước và xuất khẩu khi giá phân bón tăng đột biến, từ đó giúp doanh thu và lợi nhuận tăng trưởng mạnh.

Theo Tổng công ty Phân bón và Hóa chất Dầu khí – CTCP (HOSE: DPM), báo cáo năm 2025 cho thấy doanh thu đạt 16.820 tỷ đồng, lãi gộp 2.938 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 1.095 tỷ đồng, lần lượt tăng 23,1%, 54% và 97,5% so với năm trước.

Trong năm 2025, Công ty CP Phân bón Bình Điền (HOSE: BFC) cũng ghi nhận lợi nhuận trước thuế hợp nhất 494,8 tỷ đồng, vượt 76,1% so với kế hoạch. Lợi nhuận trước thuế riêng của công ty mẹ đạt 300,3 tỷ đồng, vượt 54% kế hoạch. BFC cho biết kết quả này đến từ giá bán nông sản ở mức cao và sản lượng xuất khẩu tăng, từ đó đẩy nhu cầu phân bón tăng.

Rủi ro và triển vọng ngắn hạn cho ngành

Mặc dù giá phân bón tăng mang lại lợi thế cho doanh nghiệp, áp lực chi trả của nông dân đang gia tăng có thể làm giảm nhu cầu nội địa từ nay đến cuối năm. Theo lãnh đạo các công ty, rủi ro chủ yếu đến từ giá vật tư nông nghiệp đầu vào tăng cao trong khi giá nông sản chưa được cải thiện đủ để hỗ trợ người nông dân.

Nếu mặt bằng giá đầu vào duy trì ở mức cao trong 3–6 tháng tới, dự báo nhu cầu phân bón có thể giảm khoảng 20–30% ở ngắn hạn, đặc biệt với urê. Tuy nhiên, chu kỳ này mang tính chu kỳ và phân hóa theo vùng, không làm thay đổi nhu cầu dài hạn đối với phân bón.

Ở thời điểm hiện tại, PVCFC dự kiến cân đối sản lượng xuất khẩu để vừa đảm bảo nguồn cung nội địa cho vụ hè thu, vừa tối đa hóa doanh thu và lợi nhuận. BFC cũng cho biết kế hoạch quý II/2026 sẽ thận trọng dựa trên nhu cầu thị trường và mức tồn kho còn cao trong hệ thống đại lý.

Theo nhận định của ông Ngô Văn Đông, Tổng Giám đốc BFC, việc dự báo giá NPK còn phụ thuộc nhiều yếu tố kỹ thuật và diễn biến thị trường. Nguồn cung nguyên liệu tại Việt Nam hiện nay chủ yếu đến từ nhập khẩu, và Trung Quốc vẫn là nguồn cung có lợi thế về vị trí, sản lượng và giá cạnh tranh. Do đó, chính sách xuất khẩu của Trung Quốc có thể tác động đáng kể đến thị trường nội địa. Công ty đang định hướng đa dạng hóa cây trồng và cung cấp các giải pháp canh tác nhằm hỗ trợ người nông dân trong bối cảnh giá đầu vào cao và lúa ở mức thấp hiện nay.