Áp lực đáo hạn trái phiếu doanh nghiệp lên cao

Bối cảnh và tác động của áp lực đáo hạn TPDN

Theo số liệu từ Chứng khoán MBS, từ đầu năm giá trị trái phiếu doanh nghiệp phát hành đạt 40,1 nghìn tỷ đồng, tăng 60% so với cùng kỳ. Lãi suất trái phiếu doanh nghiệp bình quân trong quý I/2026 ước đạt 7,9%, cao hơn so với năm 2025. Bất động sản là nhóm ngành có giá trị phát hành cao nhất với 24,1 nghìn tỷ đồng, chiếm 60% của tổng giá trị.

Dữ liệu cho thấy lượng trái phiếu phát hành tập trung ở hai nhóm lớn: ngân hàng và chứng khoán, chiếm tỷ trọng đáng kể. Nhóm Ngân hàng chiếm 28,6% với tổng giá trị phát hành 11,5 nghìn tỷ đồng. Các ngân hàng có giá trị phát hành lớn nhất gồm HDB (4,7 nghìn tỷ đồng), BIDV (3,3 nghìn tỷ đồng) và CTG (2,2 nghìn tỷ đồng). Riêng trong tháng 3/2026, hoạt động mua lại TPDN trước hạn đạt khoảng 7,7 nghìn tỷ đồng, tăng 265% so với tháng trước nhưng giảm 22,8% so với cùng kỳ.

Nhóm Bất động sản chiếm 74% với giá trị mua lại khoảng 5,7 nghìn tỷ đồng, chủ yếu từ đợt mua lại 5,5 nghìn tỷ đồng của Capitaland Tower. Nhóm Ngân hàng ghi nhận mức mua lại 1,7 nghìn tỷ đồng, chiếm 22,3% tổng giá trị mua lại.

Theo MBS, tình hình chậm trả TPDN giai đoạn này đang gia tăng; riêng tháng 4/2026 ghi nhận khoảng 28 nghìn tỷ đồng TPDN đáo hạn, tăng gần 250% so với cùng kỳ. Trong quý II/2026, ước tính có khoảng 58 nghìn tỷ đồng TPDN đến hạn, tăng 140% so với cùng kỳ. Trong đó, nhóm Bất động sản chiếm tới 79%, tương đương hơn 46.000 tỷ đồng.

Các giải pháp bảo đảm quyền lợi trái chủ

Để bảo đảm quyền lợi, các tổ chức phát hành có thể kết hợp linh hoạt nhiều giải pháp. Thứ nhất là gia hạn nợ có điều kiện. Theo đó, tổ chức phát hành có thể kéo dài kỳ hạn trái phiếu tối đa 2 năm nếu được trái chủ chấp thuận. Việc gia hạn có thể kèm theo các điều kiện tăng lãi suất để bù đắp rủi ro kéo dài cho nhà đầu tư, bổ sung tài sản bảo đảm hoặc điều khoản bảo lãnh, siết chặt điều khoản hợp đồng. Với phương án này, doanh nghiệp có thêm thời gian tái cấu trúc, trái chủ vẫn duy trì vị thế chủ nợ với mức bù đắp hợp lý, giảm áp lực bán tháo trái phiếu.

Thứ hai là đổi trái phiếu lấy cổ phiếu hoặc trái phiếu chuyển đổi, theo giá thị trường đã được định giá độc lập. Phương án này giúp giảm đòn bẩy tài chính nhanh, đồng thời gắn lợi ích trái chủ với sự phục hồi của doanh nghiệp.

Thứ ba là giải pháp mua lại trước hạn hoặc đổi lô. Doanh nghiệp có thể đề xuất mua lại một phần hoặc toàn bộ trái phiếu trước hạn bằng tiền mặt, từ đó giảm ngay lượng trái phiếu đáo hạn, phân tán rủi ro đáo hạn và tận dụng thanh khoản ngân hàng - nhóm hiện đang dẫn dắt thị trường sơ cấp, để hỗ trợ các giao dịch hoán đổi cấu trúc nợ.

Theo MBS, các doanh nghiệp có thể kết hợp linh hoạt những nhóm giải pháp trên, tùy đặc thù từng ngành và sức khỏe tài chính từng doanh nghiệp, thì áp lực đáo hạn trái phiếu sẽ bớt áp lực đè nặng khi thời hạn trả đến gần. Dữ liệu của Hiệp hội Thị trường trái phiếu Việt Nam cho thấy quy mô thị trường cuối năm 2025 đạt khoảng 1,4 triệu tỷ đồng, tương đương 11-12% GDP. Tuy nhiên, so với dư nợ tín dụng ngân hàng, quy mô này vẫn còn khiêm tốn. Thị trường theo đó vẫn cần trợ lực và nhiều giải pháp để trở thành kênh dẫn vốn trung dài hạn cho nền kinh tế.

Nếu so với mục tiêu Chính phủ đặt ra là đưa dư nợ TPDN lên mức 25% GDP vào năm 2030, con số thực tế cho thấy tốc độ và cách thức phát triển chưa đạt được mục tiêu. Phát hành riêng lẻ vẫn chiếm tỷ trọng áp đảo, trong khi dòng vốn tập trung chủ yếu vào một số nhóm ngành quen thuộc như ngân hàng và bất động sản.