Tạo không gian thử nghiệm, hiện đại hóa hạ tầng thị trường chứng khoán

Sáng 28/10, tại phiên thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán, các đại biểu Quốc hội cơ bản đồng tình với các nội dung sửa đổi, đồng thời đề nghị hoàn thiện cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, tăng cường bảo vệ nhà đầu tư và hiện đại hóa hạ tầng công nghệ. Nhiều ý kiến nhấn mạnh sự cần thiết của không gian thử nghiệm để thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực chứng khoán, nhưng phải gắn với nguyên tắc quản lý rủi ro nghiêm ngặt.

Hoàn thiện cơ chế thử nghiệm có kiểm soát

Đại biểu Nguyễn Phương Thủy (Hà Nội) cho rằng, trong bối cảnh công nghệ số và trí tuệ nhân tạo thay đổi nhanh chóng, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cần được thiết kế chặt chẽ, vừa tạo không gian cho đổi mới sáng tạo, vừa bảo đảm an toàn cho nhà đầu tư. Bà lưu ý, chứng khoán liên quan trực tiếp đến tài sản và quyền lợi của nhà đầu tư, do đó cần xác định rõ thẩm quyền cấp phép thử nghiệm, nhất là khi doanh nghiệp đề xuất sử dụng AI để thực hiện hoạt động đầu tư chưa được pháp luật quy định.

Đại biểu đề nghị làm rõ phạm vi được phép thử nghiệm khác với quy định hiện hành, thẩm quyền và trình tự quyết định, đồng thời bảo đảm sự đồng bộ với Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Việc phân định rõ thẩm quyền giữa cấp phép tham gia thử nghiệm và cho phép áp dụng các quy định khác là yếu tố then chốt để tránh chồng chéo.

Bảo vệ quyền lợi khách hàng trong quá trình thử nghiệm

Đại biểu Dương Khắc Mai (Lâm Đồng) đánh giá cao việc cơ quan soạn thảo tiếp thu ý kiến, nhưng nhấn mạnh cần xác lập các nguyên tắc bảo vệ tối thiểu ngay trong luật. Theo ông, người tham gia thử nghiệm phải tự nguyện, được cung cấp đầy đủ thông tin và cảnh báo về rủi ro; tài sản và dữ liệu của khách hàng phải được tách biệt và bảo vệ. Cần có cơ chế giải quyết khiếu nại và xử lý tài sản khi thử nghiệm tạm dừng hoặc kết thúc.

Ông đề nghị bổ sung nguyên tắc vào Điều 6a, theo đó giấy chứng nhận thử nghiệm phải xác định phạm vi, đối tượng, thời hạn và tiêu chí dừng. Việc “tự chịu trách nhiệm” không loại trừ trách nhiệm bồi thường khi có gian lận hoặc sai phạm. Điều này giúp bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư trong mọi tình huống.

Hiện đại hóa hạ tầng và phát triển nguồn nhân lực

Đại biểu Trần Hoàng Ngân (TP.HCM) đồng tình với các sửa đổi, đồng thời yêu cầu quan tâm hơn đến chính sách đầu tư hiện đại hóa hạ tầng công nghệ thông tin và phát triển nguồn nhân lực cho thị trường chứng khoán. Ông dẫn chứng số tài khoản giao dịch đã vượt 14 triệu, đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực vận hành hệ thống, bảo đảm giao dịch thông suốt. Định hướng nghiên cứu mở rộng thời gian giao dịch, hướng tới giao dịch liên tục là cần thiết.

Ông nhấn mạnh nhu cầu nhân lực chất lượng cao trong quản lý nhà nước, đặc biệt ở các khâu giám sát, thanh tra lệnh giao dịch để phát hiện thao túng thị trường. Do vậy, cần bổ sung chính sách đãi ngộ, thu hút nhân lực cho ngành chứng khoán, đồng thời nâng cao nhận thức của nhà đầu tư.

Phiên thảo luận cho thấy sự đồng thuận cao trong việc hoàn thiện khung pháp lý, đi đôi với kiểm soát rủi ro và bảo vệ nhà đầu tư. Đây là nền tảng quan trọng để thị trường chứng khoán phát triển bền vững, đóng góp hiệu quả vào kênh huy động vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế.