Nâng cao năng lực phục hồi vận hành số ngành chứng khoán

Nâng cao năng lực phục hồi vận hành số cho thị trường chứng khoán

Giai đoạn 2024-2026 chứng kiến bước chuyển quan trọng của thị trường chứng khoán Việt Nam khi hệ thống giao dịch mới KRX được đưa vào vận hành từ tháng 5/2025, cùng với việc FTSE Russell chính thức nâng hạng thị trường lên nhóm mới nổi thứ cấp vào tháng 9/2026. Những thay đổi này mở ra cơ hội thu hút dòng vốn quốc tế nhưng đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về an toàn vận hành, đặc biệt trong bối cảnh sự phụ thuộc vào hạ tầng số ngày càng tăng.

Ba nhóm rủi ro mạng chủ yếu

Theo giám sát giai đoạn 2022-2026, rủi ro tội phạm mạng trên thị trường vốn tập trung vào ba xu hướng chính. Thứ nhất, tấn công vào hạ tầng của các công ty chứng khoán, thường là mã độc tống tiền nhằm làm gián đoạn giao dịch. Thứ hai, chiếm đoạt tài khoản nhà đầu tư và lập sàn giao dịch giả mạo xuyên biên giới. Thứ ba, lợi dụng mạng xã hội để phát tán thông tin sai lệch, tác động đến cung - cầu cổ phiếu.

Hoàn thiện khung pháp lý

Đối mặt với các rủi ro mới, Quốc hội và Chính phủ đã ban hành nhiều văn bản pháp luật quan trọng như Luật Giao dịch điện tử 2023, Luật sửa đổi bổ sung Luật Chứng khoán 2024 và các luật về an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân. Tuy nhiên, đối chiếu với Đạo luật Phục hồi vận hành số (DORA) của EU và nguyên tắc của IOSCO, quy định chuyên ngành vẫn cần tiếp tục hoàn thiện. Bốn nhóm vấn đề cần nghiên cứu gồm: báo cáo sự cố, kiểm thử và sao lưu; giao dịch qua API và thuật toán; chia sẻ thông tin tình báo mạng; chứng cứ điện tử và phản ứng nhanh.

Giải pháp đến năm 2030

Để củng cố năng lực phục hồi số, các chuyên gia đề xuất 5 nhóm giải pháp trọng tâm: (1) hoàn thiện khung pháp lý chuyên ngành về an ninh mạng; (2) nâng cấp kiến trúc bảo mật theo mô hình Zero Trust; (3) thiết lập mạng lưới chia sẻ thông tin tình báo mạng toàn ngành; (4) tăng cường phối hợp liên ngành và chuẩn hóa quy trình xử lý sự cố; (5) đẩy mạnh hợp tác quốc tế trong phòng chống tội phạm mạng xuyên biên giới.

Lộ trình triển khai nên ưu tiên các chuẩn báo cáo, cơ chế trao đổi thông tin và quy trình phối hợp trước, sau đó mới triển khai các yêu cầu kỹ thuật như kiểm thử thâm nhập, sao lưu bất biến và kiến trúc Zero Trust dựa trên mức độ trọng yếu của từng thành viên. Việc nâng cao năng lực phục hồi vận hành số không chỉ là yêu cầu tuân thủ, mà còn là yếu tố quan trọng để củng cố niềm tin nhà đầu tư và năng lực cạnh tranh của thị trường vốn Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.