Luật Chứng khoán sửa đổi cắt giảm hàng loạt thủ tục hành chính

Giảm gánh nặng hành chính cho doanh nghiệp chứng khoán

So với luật hiện hành, dự thảo Luật Chứng khoán sửa đổi 44 điều, bổ sung một điều mới và giữ nguyên 91 điều, trọng tâm là cắt giảm thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ. Đây là bước luật hóa các phương án cắt giảm mà Chính phủ đã thông qua tại Nghị quyết số 66.16/2026/NQ-CP ngày 7/4/2026. Các công ty chứng khoán và công ty quản lý quỹ sẽ không còn phải chứng minh nhiều điều kiện khi xin giấy phép thành lập.

Cụ thể, cổ đông tổ chức không cần báo cáo tài chính kiểm toán với ý kiến chấp nhận toàn phần, tổng giám đốc không bị xét điều kiện "không bị xử phạt hành chính trong 6 tháng gần nhất". Doanh nghiệp cũng không phải nộp dự thảo điều lệ để chứng minh không trái luật, vì các nội dung này đã được luật khác điều chỉnh hoặc có thể kiểm tra khi hoạt động. Cơ quan quản lý chuyển từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm", giúp doanh nghiệp gia nhập thị trường nhanh hơn trong khi giám sát vẫn được thực hiện chặt chẽ.

Với chi nhánh công ty chứng khoán nước ngoài, dự thảo bỏ yêu cầu công ty mẹ phải có thời gian hoạt động tối thiểu 5 năm. Văn phòng đại diện cũng không bị ràng buộc thời gian hoạt động còn lại tối thiểu một năm. Ngân hàng muốn làm lưu ký chứng khoán được bỏ hai điều kiện về tỷ lệ an toàn vốn và kinh doanh có lãi, cùng ba loại giấy tờ liên quan.

Nhà đầu tư hưởng lợi từ giao dịch điện tử

Nhà đầu tư cá nhân sẽ được hưởng lợi từ quy định mới về giao dịch điện tử. Luật hiện hành yêu cầu công ty chứng khoán phải ký hợp đồng bằng văn bản với khách hàng, nhưng dự thảo cho phép giao kết bằng hình thức phù hợp với pháp luật về giao dịch điện tử. Điều này có nghĩa việc mở tài khoản và xác nhận hợp đồng có thể thực hiện hoàn toàn trên ứng dụng, với xác thực sinh trắc học hoặc mã OTP.

Việc này giúp nhà đầu tư tiết kiệm thời gian, còn công ty giảm chi phí in ấn và lưu trữ hồ sơ. Doanh nghiệp huy động vốn trên sàn cũng nhẹ gánh hơn khi hồ sơ IPO không cần điều kiện về tỷ lệ cổ phiếu bán được, và bản thông báo phát hành chỉ cần đăng trên website doanh nghiệp và sở giao dịch trong 7 ngày làm việc thay vì đăng trên báo in 3 số liên tiếp.

Cơ chế thử nghiệm sản phẩm mới và ETF

Điểm mới đáng chú ý là Điều 6a về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) cho phép doanh nghiệp thử nghiệm công nghệ, sản phẩm, dịch vụ mới mà luật chưa quy định. Việc thử nghiệm diễn ra trong phạm vi, đối tượng và thời gian giới hạn, với sự giám sát của cơ quan quản lý. Quỹ hoán đổi danh mục (ETF) cũng được "cởi trói" khi được phép nhận các tài sản khác ngoài rổ chứng khoán chỉ số, tạo cơ sở cho sự ra đời của ETF vàng hay ETF hợp đồng tương lai.

ETF còn được miễn hạn mức 10% đối với cổ phiếu trong rổ chỉ số, giúp quỹ không bị vượt trần một cách thụ động khi quy mô tăng. Cuối năm 2025, nhà đầu tư nước ngoài nắm khoảng 85% số chứng chỉ quỹ ETF lưu hành, nên thay đổi này tác động trực tiếp đến dòng vốn ngoại.

Nâng chuẩn người hành nghề

Yêu cầu với người hành nghề được nâng lên khi công ty chứng khoán và quản lý quỹ phải có ít nhất một người đại diện pháp luật đạt chuẩn như tổng giám đốc. Chứng chỉ hành nghề sẽ bị thu hồi nếu người đó không tham gia tập huấn trong 3 năm liền hoặc không làm việc tại tổ chức hành nghề. Tuy nhiên, người từng bị thu hồi do vi phạm không bị "cấm cửa" vĩnh viễn, có thể xin cấp lại khi đủ điều kiện.

Dự thảo cũng bổ sung chính sách đãi ngộ, thu hút nhân lực cho ngành chứng khoán, khi Ủy ban Chứng khoán Nhà nước được giao thêm nhiều nhiệm vụ mới như quản lý thị trường tài sản mã hóa và thị trường các-bon. Các hợp đồng đã ký trước ngày luật có hiệu lực vẫn được thực hiện tiếp, và doanh nghiệp có người đại diện chưa đạt chuẩn không phải thay ngay.