Chứng khoán TCBS (TCX) chỉ ra sự lệch pha thanh khoản ngân hàng: “Nơi dư vốn, nơi chịu áp lực huy động”

Lệch pha thanh khoản ngân hàng: Nguồn vốn ngắn hạn dư thừa, kỳ hạn dài chịu áp lực

Trong báo cáo thị trường trái phiếu quý III/2026 công bố ngày 28/10, các chuyên gia của CTCP Chứng khoán Kỹ Thương (TCBS) chỉ ra sự phân hóa rõ rệt trong thanh khoản hệ thống ngân hàng. Lãi suất liên ngân hàng qua đêm bình quân chỉ đạt 3,91%/năm, thấp hơn lãi suất nghiệp vụ thị trường mở (OMO) 4,50%/năm. Trong khi đó, lãi suất kỳ hạn một tháng lên tới 6,63%, cao hơn lãi suất OMO tới 2,13 điểm phần trăm.

Sự trái chiều này phản ánh trạng thái thanh khoản không đồng nhất: một bộ phận ngân hàng dư thừa vốn ngắn hạn, nhưng nhu cầu vốn dài hạn vẫn rất lớn. Ở kỳ hạn 3 tháng và 9 tháng, lãi suất tương ứng đạt 7,36% và 8,84%/năm, cho thấy chi phí vay vốn tăng mạnh theo kỳ hạn.

Những diễn biến chính trên thị trường OMO

Trong quý III, Ngân hàng Nhà nước đã hút ròng 94.905 tỷ đồng qua kênh OMO, đưa số dư OMO lưu hành cuối tháng 9 xuống 150.497 tỷ đồng – mức thấp nhất trong 13 tháng. Tuy nhiên, vẫn có một bộ phận tổ chức tín dụng thường xuyên cần vốn từ NHNN, dù tổng quy mô hỗ trợ đã thu hẹp.

Theo TCBS, không phải ngân hàng nào cũng có thể tiếp cận OMO do thiếu tài sản bảo đảm hoặc không đáp ứng điều kiện. Do đó, lãi suất OMO thấp không đồng nghĩa mọi ngân hàng đều huy động được vốn với chi phí ưu đãi. Nếu số dư OMO giảm tiếp xuống dưới 150.000 tỷ đồng, nhu cầu vay đang thu hẹp; ngược lại, nếu tăng lên vùng 237.000 tỷ đồng như cuối tháng 8, nhu cầu vay qua kênh này đang phục hồi.

Áp lực vốn kéo dài khi tín dụng tăng nhanh hơn cung tiền

Đến ngày 30/9/2026, tăng trưởng tín dụng đạt 11,59% so với cuối năm 2025 và tăng 16,69% so với cùng kỳ. Trong khi đó, cung tiền M2 đến cuối tháng 8 mới tăng 6,84%, tạo khoảng cách 3,35 điểm phần trăm. Theo TCBS, tín dụng tập trung vào lĩnh vực xây dựng và hạ tầng – những dự án có thời gian hoàn vốn dài, khiến ngân hàng khó dùng vốn ngắn hạn để tài trợ dài hạn.

Hệ quả là các ngân hàng phải tìm nguồn vốn dài hạn qua thị trường liên ngân hàng hoặc phát hành trái phiếu. Lãi suất coupon bình quân trái phiếu ngân hàng trong quý III tăng 277 điểm cơ bản so với cùng kỳ, lên 8,81%/năm, cho thấy chi phí huy động vốn dài hạn đang tăng nhanh.

Triển vọng quý IV và bài toán quản trị thanh khoản

TCBS nhận định, việc đánh giá thanh khoản hệ thống cần vượt ra ngoài các chỉ số tổng hợp như lượng OMO lưu hành hay lãi suất qua đêm. Chênh lệch lãi suất giữa các kỳ hạn, khả năng tiếp cận nguồn vốn NHNN và mức độ kết nối dòng tiền giữa các nhóm ngân hàng là những chỉ báo quan trọng. Trong quý IV/2026, nếu lãi suất kỳ hạn dài vẫn duy trì ở mức cao trong khi lãi suất qua đêm thấp, tình trạng lệch pha thanh khoản có thể tiếp tục, ngay cả khi hệ thống chưa thiếu vốn trên diện rộng.