Tháng 7 thường tăng điểm, VN-Index lại giảm mạnh nhất 10 năm: Nhà đầu tư nên làm gì?

Bối cảnh tháng 7 và diễn biến gần đây của VN-Index

Dù tháng 7 thường là giai đoạn thuận lợi cho thị trường chứng khoán, VN-Index năm nay đi theo hướng ngược lại. Theo MBS Research, nhịp giảm phản ánh không chỉ yếu tố kỹ thuật mà còn nghịch lý giữa mục tiêu tăng trưởng cao và nguồn lực tài chính trong nước.

Trong 10 năm gần đây, VN-Index có 7 lần tăng điểm trong tháng 7, tương ứng xác suất 70%. Bốn năm gần nhất, chỉ số đều tăng trong tháng này.

Tuy nhiên, tính đến ngày 24/7, VN-Index đã giảm hơn 9%, ghi nhận tháng 7 tiêu cực nhất trong một thập kỷ. Tuần trước, chỉ số mất hơn 101 điểm và đánh dấu tuần giảm thứ tư liên tiếp.

Theo phân tích mới đây của MBS Research, diễn biến này cho thấy thị trường đang trải qua một đợt điều chỉnh sâu hơn yếu tố mùa vụ thông thường. Nhiều nhóm cổ phiếu đã lùi xuống dưới vùng giá tương ứng thời điểm VN-Index ở quanh 1.600 điểm, dù chỉ số chung vẫn đứng trên mốc này.

Khung vĩ mô và định giá trong ngắn hạn

Vĩ mô tích cực nhưng chi phí vốn vẫn là nút thắt. Nền kinh tế Việt Nam đang duy trì tăng trưởng tích cực trong khi nguồn lực tài chính nội địa chưa đáp ứng được nhu cầu đầu tư. Nhu cầu vốn tăng buộc các tổ chức tín dụng phải duy trì lãi suất huy động ở mức cao nhằm giữ tiền gửi, điều này đẩy mặt bằng chi phí vốn lên cao và ảnh hưởng đến thanh khoản cũng như định giá thị trường.

Như vậy, nhịp giảm hiện tại không thể nhận định bằng yếu tố tâm lý hay kỹ thuật đơn thuần. Khi lãi suất thiết lập mặt bằng mới, các doanh nghiệp vay nợ lớn sẽ chịu áp lực rõ hơn. Trong khi đó, những công ty có bảng cân đối lành mạnh, dòng tiền tốt và khả năng sinh lời cải thiện sẽ có khả năng chống chịu tốt hơn.

Điểm khác là phản ứng của thị trường với chính sách thuế quan Mỹ có sự khác biệt so với năm trước. Dù Việt Nam phải đối mặt với mức thuế 12,5%, cao hơn một số đối thủ, nhóm cổ phiếu liên quan đến xuất khẩu vẫn có những mã tăng giá. Điều này cho thấy nhà đầu tư hiện quan tâm nhiều hơn tới lạm phát, giá dầu, lãi suất trong nước và định hướng chính sách của Fed, thay vì chỉ tập trung vào rủi ro thuế quan.

Kỳ vọng chuyển dịch chính sách và triển vọng lợi nhuận

Ở chiều tích cực, nền tảng vĩ mô sáu tháng đầu năm và khả năng lạm phát đỉnh được kỳ vọng mở dư địa cho các biện pháp hỗ trợ tăng trưởng. Các bước tháo gỡ nút thắt về thể chế, đất đai và bất động sản được xem là động lực trung hạn. Kỳ họp không thường lệ của Quốc hội dự kiến diễn ra đầu tháng 8 là một sự kiện theo dõi, khi nhiều dự án luật và nghị quyết quan trọng có thể được xem xét.

Đây được xem là giai đoạn cơ quan điều hành có thể chấp nhận mức rủi ro tài chính cao hơn để duy trì động lực tăng trưởng dài hạn. Tuy nhiên, quá trình chuyển dịch chính sách thường không diễn ra ngay lập tức và có thể tạo biến động trên thị trường tài sản. MBS Research nâng dự báo cho VN-Index cuối năm lên vùng 1.770–1.850 điểm, dựa vào kỳ vọng lợi nhuận doanh nghiệp niêm yết tiếp tục tăng hai chữ số trong năm 2026 và 2027.

Triển vọng lợi nhuận vẫn tích cực, nhưng mức độ hưởng lợi được dự báo sẽ phân hóa mạnh giữa các ngành và từng doanh nghiệp. Khi chi phí vốn tăng, chất lượng bảng cân đối và khả năng tạo dòng tiền sẽ trở thành tiêu chí quan trọng hơn tốc độ tăng trưởng đơn thuần.

Nhà đầu tư nên làm gì?

Thông điệp từ các chuyên gia cho nửa cuối năm là “bảo toàn tài sản, chờ đợi thời cơ”. Đây không có nghĩa là nhà đầu tư phải đứng ngoài completely, hoặc giải ngân dồn dập chỉ vì thị trường giảm sâu có thể mang đến rủi ro. Các chỉ báo kỹ thuật vẫn còn bất lợi ngắn hạn, trong khi dòng tiền dự báo thận trọng và thanh khoản khó trở lại mức cao.

Vùng 1.600–1.650 điểm được xem là khu vực quan trọng để đánh giá khả năng đáy trung hạn. Nếu mức thấp gần nhất 1.658 điểm được giữ, VN-Index có thể dần hình thành vùng cân bằng sau bốn tuần giảm liên tiếp. Ngược lại, xuyên thủng khu vực này có thể đưa chỉ số về vùng hỗ trợ mạnh quanh 1.600 điểm.

• Ưu tiên các doanh nghiệp có tăng trưởng lợi nhuận rõ rệt, ROE cải thiện, và nền tảng tài chính vững chắc.
• Các công ty có tiền mặt tốt hoặc nợ ròng thấp sẽ có lợi thế khi lãi suất duy trì ở mức cao.
• Chiến lược đầu tư nên tập trung vào tích lũy có chọn lọc thay vì mua ròng ở thời điểm thị trường chưa xác nhận xu hướng.

Giai đoạn chuyển giao chính sách có thể tạo ra các vùng định giá thấp bất thường. Do đó, chiến lược phù hợp là bảo toàn sức mua và chờ tín hiệu cân bằng trước khi tăng tỷ trọng đầu tư vào các cổ phiếu chất lượng cao có nền tảng tài chính vững chắc.