Cổ phiếu đã rẻ, còn có thể rẻ hơn?

Định giá cổ phiếu đã rẻ, nhưng đáy chưa đến ngay

Trong khoảng mười năm qua, VN-Index đã dao động quanh mức P/E 11-17 lần. Các thời kỳ định giá tiến gần hoặc xuống dưới vùng 11-12 lần thường đi kèm với áp lực thị trường đặc biệt lớn.

Theo ông Lê Văn Hà, Giám đốc Trung tâm Kinh doanh 06, Chứng khoán Yuanta Việt Nam, hai ví dụ tiêu biểu cho đáy trên bảng giá là đáy hoảng loạn tháng 11/2022 và cú sốc thuế quan tháng 4/2025. Năm 2022, thị trường chịu tác động của lãi suất tăng, khủng hoảng thanh khoản và áp lực giải chấp, nhiều thời điểm đưa VN-Index xuống dưới 900 điểm. Tháng 4/2025, Mỹ dự kiến áp thuế đối ứng với Việt Nam đã kích hoạt làn sóng bán tháo; từ ngày 3 đến 9/4/2025, VN-Index giảm khoảng 17%, xuống 1.094,3 điểm— mức thấp nhất trong khoảng 16 tháng tại thời điểm đó.

Điểm chung của các giai đoạn này là giá cổ phiếu phản ánh không chỉ triển vọng kinh doanh mà còn chịu ảnh hưởng mạnh bởi tâm lý hoảng loạn, nhu cầu thu hồi vốn và áp lực bán giải chấp. Khi các yếu tố bất lợi dần ổn định, thị trường thường ghi nhận nhịp phục hồi mạnh, đặc biệt ở các nhóm nhạy cảm với dòng tiền như ngân hàng và chứng khoán. Tuy nhiên, mức tăng không đồng nghĩa với việc mọi cổ phiếu đều phục hồi đồng bộ; những cổ phiếu vốn hóa lớn thường kéo thị trường lên trong khi phần còn lại của thị trường vẫn còn yếu.

Định giá thấp hiện tại chưa phải là đáy. VN-Index có thể chưa rơi xuống vùng đáy lịch sử, nhưng phần lớn cổ phiếu ngoài VN-Index đã giao dịch ở mức định giá rất thấp. Nguyên nhân là một số mã vốn hóa lớn vẫn duy trì mặt bằng giá, giúp VN-Index không giảm tương ứng với phần còn lại của thị trường. Khi đánh giá thị trường, nhà đầu tư cần xem xét thêm P/B, ROE, tốc độ tăng trưởng lợi nhuận, chất lượng dòng tiền và độ rộng thị trường, cũng như chu kỳ hiện tại của thị trường.

Định giá thấp chưa phải đáy. Cổ phiếu vẫn có thể tiếp tục giảm nếu lợi nhuận suy yếu, lãi suất tăng hoặc áp lực bán gia tăng. Ngược lại, cổ phiếu cũng không nhất thiết phải rơi về mức đáy lịch sử để hình thành đáy mới; nhiều nhà đầu tư dài hạn có nguồn lực có thể tiếp tục mua vào với kỳ vọng trên 2-3 năm tới. Để đánh giá khả năng tạo đáy, ba yếu tố cốt lõi cần theo dõi là:

• Tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp
• Cấu trúc dòng tiền hiện tại
• Kỳ vọng dòng tiền trong tương lai

Lợi nhuận là nền tảng dài hạn. Lợi nhuận của các doanh nghiệp thuộc VN-Index trong quý I/2026 được ghi nhận tăng khoảng 51% so với cùng kỳ (chưa có số liệu đầy đủ cho quý II). Tuy nhiên, mức tăng này bị phân hóa giữa các doanh nghiệp, đặc biệt tác động từ một số cổ phiếu vốn hóa lớn. Trong ngắn hạn, thị trường sẽ tiếp tục bị chi phối bởi dòng tiền và tâm lý giao dịch, thay vì chỉ dựa vào số liệu lợi nhuận tổng thể.