Diễn biến lãi suất cho vay và tác động lên doanh nghiệp sản xuất

Không còn thời kỳ dòng vốn giá rẻ, lãi suất cho vay bình quân tại một số ngân hàng đã tăng gần 2%/năm. Riêng lãi suất cho vay lĩnh vực sản xuất kinh doanh đã vọt lên 11,5%/năm. Trước áp lực lãi suất huy động và biến động tỷ giá, giới chuyên gia dự báo chi phí tài chính sẽ còn đè nặng lên doanh nghiệp ít nhất đến hết nửa đầu năm 2026. Sự dịch chuyển này đang tạo áp lực lên biên lợi nhuận của các doanh nghiệp sản xuất.

Nguyên nhân và bối cảnh thanh khoản

Chỉ trong vài tháng sau kỳ nghỉ Tết, lãi suất vay đã tăng mạnh và tác động trực tiếp tới dòng vốn cho hoạt động sản xuất. Nhiều doanh nghiệp cho biết lãi suất vay tăng đáng kể so với trước Tết và khiến kế hoạch mở rộng gặp khó khăn. Các ngân hàng lớn như Vietcombank và VietinBank đã báo hiệu mức tăng lãi suất ở nhiều kỳ hạn.

Các mức tăng cụ thể tại các ngân hàng lớn

Vietcombank tăng lãi suất cho vay ở kỳ hạn 179 ngày lên 7,2%/năm.
VietinBank đang ở mức 9-9,5%/năm cho các kỳ hạn phổ biến.
Techcombank ghi nhận lãi suất cơ sở cho vay trung hạn lên 9,5%/năm và dài hạn đạt 10%/năm.

Nguyên nhân cơ cấu và áp lực trong hệ thống

Nguyên nhân cốt lõi là chi phí đầu vào của các ngân hàng (lãi suất huy động) tăng lên liên tục. Đây khiến tỷ lệ cho vay trên tiền gửi (LDR) tại nhiều ngân hàng vượt ngưỡng 100%. Từ đầu năm 2026, 100% tiền gửi Kho bạc Nhà nước bị loại trừ khỏi cách tính LDR đã tạo áp lực thanh khoản lên các ngân hàng quốc doanh.

Khung chính sách và thử thách ngắn hạn

Điều chỉnh lãi suất còn bị tác động bởi diễn biến toàn cầu, khi Fed duy trì lãi suất ở mức cao (3,5-3,75%). Trong nước, NHNN ưu tiên ổn định tỷ giá khi USD tự do ở mức cao. NHNN cũng sử dụng các công cụ như bán ngoại tệ kỳ hạn và OMO để bơm ròng thanh khoản cho hệ thống, cho thấy áp lực thanh khoản mang tính cơ cấu.

Định hướng giải pháp và triển vọng

Giới chuyên gia cho rằng cần sự chia sẻ từ phía ngân hàng để giảm áp lực lãi suất cho vay cũ, bằng cách cân nhắc điều chỉnh biên độ lợi nhuận và giảm mức cộng thêm thả nổi xuống khoảng 1-2% thay vì 3-4%. Theo VDSC, Chính phủ đang thúc đẩy đầu tư công với dự toán lên tới 1,1 triệu tỉ đồng, nhằm bồi đắp dòng tiền vào hệ thống ngân hàng và kéo giảm lãi suất cho vay. Các doanh nghiệp vẫn cần xây dựng kế hoạch dòng tiền dựa trên kịch bản lãi suất cao. Thời kỳ lãi suất rẻ dự kiến chưa trở lại trong ngắn hạn.