Thanh khoản suy yếu, lợi nhuận giảm trong quý 3, cổ phiếu chứng khoán còn hấp dẫn?

Ngành chứng khoán quý III/2026: Lợi nhuận sụt giảm, định giá chưa hấp dẫn

Thị trường đang bước vào mùa công bố kết quả kinh doanh quý 3/2026. Tính đến ngày 26/10/2026, đã có 537/1.519 doanh nghiệp và ngân hàng niêm yết, đại diện 25,6% vốn hóa toàn thị trường, công bố báo cáo tài chính hoặc ước tính sơ bộ, tăng 72 doanh nghiệp so với lần cập nhật ngày 23/10.

Lợi nhuận sau thuế của nhóm doanh nghiệp đã công bố tăng 31,5% so với cùng kỳ năm trước, trong đó nhóm phi tài chính tăng 71,5%, vượt xa nhóm tài chính (+6,9%). Ở nhóm tài chính, tăng trưởng lợi nhuận chịu ảnh hưởng bởi nhóm chứng khoán, với mức giảm 50% so với cùng kỳ, trong bối cảnh các ngân hàng niêm yết lớn chưa công bố kết quả.

Khác biệt theo mô hình kinh doanh

Bức tranh kết quả kinh doanh giữa các công ty chứng khoán ngày càng phân hóa theo mô hình hoạt động. Các công ty có tỷ trọng lớn danh mục tự doanh cổ phiếu niêm yết ghi nhận mức suy giảm mạnh, trong khi những công ty thiên về cho vay, môi giới hoặc đầu tư trái phiếu có kết quả ổn định hơn.

Theo ông Phan Tấn Nhật, chuyên gia chiến lược cấp cao của Chứng khoán SHS, cho vay ký quỹ (margin) đang chiếm tỷ trọng ngày càng quan trọng. Quy định dư nợ margin tối đa bằng hai lần vốn chủ sở hữu, nhiều công ty đã tiệm cận giới hạn như HCM; một số khác như Vietcombank, ACB đang ở mức 1,5 lần.

Việc tăng vốn giúp các công ty mở rộng dư nợ cho vay, nhưng nhà đầu tư cần đánh giá hiệu quả sử dụng vốn qua các chỉ số sinh lời, cơ cấu nguồn thu và tính bền vững của hoạt động kinh doanh.

Định giá và khuyến nghị đầu tư

Hệ số giá trên giá trị sổ sách (P/B) của SSI ở mức 1,5 lần, HCM 2,3 lần và VCI 1,3 lần, trong khi P/B bình quân ngành là 1,44 lần. P/E toàn ngành ở mức 15 lần, cao hơn mức 12 lần của thị trường chung; riêng HCM có P/E khoảng 28 lần.

Lợi nhuận sau thuế của công ty mẹ tại phần lớn công ty chứng khoán trong quý III/2026 suy giảm, cùng với tốc độ tăng trưởng dư nợ margin chậm lại (tỷ lệ trên vốn hóa thị trường khoảng 4,5%). Nếu dư nợ margin đi ngang, nguồn lợi nhuận từ hoạt động này có thể chững lại.

Về phân tích kỹ thuật, HCM đã vượt đường xu hướng giảm từ tháng 7 và đang kiểm định vùng hỗ trợ quanh đường trung bình 20 phiên (khoảng 23,7). Kịch bản tích cực có thể tích lũy và hướng lên vùng 25–26, nhưng chưa đủ cơ sở xác nhận xu hướng tăng trung hạn.

Ông Nhật khuyến nghị nhà đầu tư kết hợp phân tích cơ bản, định giá và kỹ thuật. Trong bối cảnh lợi nhuận quý III suy giảm, dư địa tăng trưởng margin hạn chế và định giá chưa hấp dẫn, chiến lược phù hợp là ưu tiên vùng giá thấp, tránh mua đuổi khi cổ phiếu tăng mạnh trong ngắn hạn.