Mở rộng chuỗi giá trị toàn cầu: Logistics xanh bắt đầu từ kết nối dữ liệu và hành động thực chất

Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026: Hiện thực hóa logistics xanh từ dữ liệu và kết nối

Trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026 sáng ngày 27/10, chuyên đề “Chuỗi giá trị toàn cầu bền vững: Logistics xanh” đã thu hút sự tham gia của nhiều chuyên gia đầu ngành. Các diễn giả nhấn mạnh rằng chuyển đổi xanh không phải trách nhiệm của riêng doanh nghiệp nào, mà cần sự chung tay của toàn bộ chuỗi cung ứng. Việc bắt đầu từ những hành động nhỏ như chia sẻ thông tin minh bạch và chuẩn hóa dữ liệu sẽ tạo nền móng cho hội nhập bền vững.

Ông Laurence Cheung - Tổng Giám đốc DHL Việt Nam - chỉ ra rằng phần lớn doanh nghiệp vẫn tập trung vào giá trị hàng hóa và sản lượng, trong khi dữ liệu phát thải CO2 - chỉ số sống còn của chuỗi cung ứng bền vững - chưa được quan tâm đúng mức. Ông đề xuất xây dựng nền tảng công khai để theo dõi, đo lường tác động môi trường của từng phương thức vận chuyển, từ đó nâng cao tính minh bạch trong toàn hệ sinh thái.

Gemalink: Minh bạch thông tin là chìa khóa

Ông Cao Hồng Phong - Phó Tổng Giám đốc Gemalink - chia sẻ góc nhìn thực tiễn từ cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải, nơi đón những tàu container lớn nhất thế giới (tải trọng tới 250.000 DWT). Ông nhấn mạnh logistics xanh phải “minh bạch hơn, tin cậy hơn và mang lại hiệu quả thực chất”, không chỉ dừng ở khái niệm. Gemalink đã triển khai ứng dụng Smartport vận hành 100% trực tuyến và giải pháp Rivergate giúp đăng ký sà lan qua mạng, tối ưu hóa luồng vận tải.

Đưa ra ví dụ về lô hàng đồ gỗ 10 container xuất khẩu sang Mỹ, ông Phong cho thấy rào cản lớn nhất là sự đứt gãy thông tin: thiếu vỏ container rỗng, lỡ chuyến tàu, gây tổn thất thời gian và chi phí. Ông khẳng định logistics xanh không nhất thiết là dự án đầu tư lớn như sà lan điện hay điện mặt trời, mà cốt lõi là trao đổi, cập nhật thông tin chính xác, đúng thời điểm giữa các bên liên quan.

TCIT: Chuẩn hóa dữ liệu và hành lang xanh thí điểm

Ông Trương Tấn Lộc - Chủ tịch HĐTV Cảng quốc tế Tân Cảng - Cái Mép (TCIT) - chỉ ra rằng dữ liệu đang là rào cản lớn nhất do tính manh mún, thiếu kết nối giữa các hệ thống công nghệ độc lập. Gemalink dùng Smartport, TCIT dùng phần mềm riêng, dẫn đến điểm nghẽn trong tích hợp. Ông đề xuất cơ quan quản lý sớm ban hành bộ tiêu chuẩn chung về giao dịch điện tử, chứng từ điện tử và khung định danh cho cảng xanh, logistics xanh.

Về chiến lược triển khai, ông Lộc gợi ý nên thí điểm trên hành lang Cái Mép - Thị Vải kết nối với TPHCM và Bình Dương, nơi hội tụ đầy đủ các chủ thể: khu công nghiệp, kho bãi, vận tải đường bộ, sà lan, cảng nước sâu và hải quan. Việc xây dựng chuẩn dữ liệu và tối ưu hóa luồng hàng trên hành lang này sẽ tạo cơ sở để nhân rộng toàn quốc.

Hỗ trợ SME: Công cụ miễn phí và sự dẫn dắt của tập đoàn lớn

Ông Cao Hồng Phong cho rằng hệ thống kết nối cộng đồng cảng biển (PCS) cần sự tham gia sâu của Hải quan, Cục Hàng hải và các bộ ngành. Đơn cử, quy trình vận chuyển container lạnh nông sản từ Đồng bằng sông Cửu Long về Cái Mép có thể là bài toán cụ thể để xây dựng nền tảng chung. Các ứng dụng như Smartport của Gemalink đang mở quyền truy cập miễn phí để hỗ trợ gom hàng lẻ (LCL), kết nối vận tải và thủ tục hải quan nhanh chóng.

Ông Laurence Cheung bổ sung rằng SME thường ưu tiên chi phí, chất lượng và doanh số, nên các tiêu chí xanh không được tạo thêm gánh nặng tài chính. Cung cấp công cụ minh bạch, miễn phí để doanh nghiệp nhỏ thấy rõ lợi ích từ việc giảm thời gian chờ đợi, tối ưu quy trình chính là chìa khóa để chuyển đổi tư duy toàn hệ sinh thái. Sự đồng hành của các tập đoàn lớn sẽ giúp SME từng bước tham gia chuỗi giá trị xanh mà không bị bỏ lại phía sau.

Bài viết phản ánh những nỗ lực cụ thể của doanh nghiệp logistics Việt Nam trong việc hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững, đồng thời kiến nghị các giải pháp dài hạn để nâng cao vị thế hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế.