Huy động vốn trái phiếu địa phương

Huy động vốn bằng trái phiếu địa phương và vai trò của ngân sách nhà nước

Ngành ngân hàng dự báo sẽ không thể đáp ứng toàn bộ nhu cầu vốn cho các dự án đầu tư lớn giai đoạn 2026-2030. Do đó, trái phiếu địa phương được kỳ vọng sẽ là một công cụ tài khóa then chốt để huy động nguồn vốn cho giai đoạn này.

Để thực hiện mục tiêu trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045 và đẩy mạnh tăng trưởng cao năm 2026, Việt Nam đang tăng tốc đầu tư hạ tầng. Trong bối cảnh này, giai đoạn 2026-2030 được xem là động lực chuyển dịch nền kinh tế sang một quỹ đạo phát triển mới.

Trong ngắn hạn, để tăng trưởng GDP năm 2026 ở mức 10%, cần tăng trưởng 11,9% ở nửa cuối năm theo Nghị quyết 168/NQ-CP ngày 27/6/2026. Giải pháp trọng tâm là giải ngân 100% kế hoạch đầu tư công năm 2026, đồng thời NHNN được kỳ vọng đảm bảo thanh khoản và ưu tiên tín dụng cho các dự án trọng điểm quốc gia và động lực tăng trưởng mới.

Khối lượng vốn cho đầu tư phát triển được ước tính lên tới 30 triệu tỷ đồng (tương đương 1.464 tỷ USD). Tuy nhiên, ngành ngân hàng được cho là không thể đáp ứng hết nhu cầu này. Chủ tịch HĐQT Vietcombank Nguyễn Thanh Tùng cho biết nguồn tích lũy trong nước sẽ không đủ, trong khi nhiều dự án quy mô lớn sẽ.require vốn lớn từ ngân hàng.

Trong bối cảnh trên, trái phiếu địa phương đang được các địa phương xem xét để bổ sung nguồn vốn cho hạ tầng. Đối với TP HCM, Nghị quyết 09-NQ/TW và dự thảo Luật Đô thị đặc biệt đang hướng đến khung pháp lý cho huy động tài khóa linh hoạt. Theo dữ liệu ADB, tổng lượng trái phiếu địa phương phát hành trên thị trường sơ cấp Việt Nam giai đoạn 2011-2018 là 35.384 tỷ đồng, trung bình 5.054 tỷ đồng/năm, trong đó TP HCM là địa phương phát hành lớn nhất với 18.110 tỷ đồng.

Riêng khu vực Hà Nội, kế hoạch huy động cho giai đoạn 2027-2030 được đặt ở mức 150.000-200.000 tỷ đồng, tương đương 4,2-5,7 lần tổng quy mô phát hành trái phiếu địa phương của cả nước trong 8 năm trước đó, và 8-11 lần quy mô mà TP HCM từng huy động trong một giai đoạn. TP HCM cũng đã chỉ đạo Sở Tài chính rà soát nguồn vốn và phương án huy động, với lưu ý hạn mức dư nợ tối đa 272.000 tỷ đồng và mục tiêu không làm phát sinh bội chi ngân sách.

Ở cấp độ ngân hàng, nhóm Agribank, VietinBank, BIDV, Vietcombank và MB được nhắc đến không chỉ là người mua trái phiếu mà còn ở vai trò tư vấn và sắp xếp phát hành cho các dự án đô thị và metro. Đây được xem là một dạng “tài sản có thu nhập cố định” liên kết với ngân sách và hạ tầng đô thị, góp phần đa dạng hóa danh mục vốn của ngân hàng. Tuy vậy, câu chuyện huy động vốn cho hạ tầng sẽ còn cần nguồn từ nhiều kênh khác ngoài vốn ngân hàng.

WB khuyến nghị Việt Nam tiếp tục mở rộng khả năng huy động vốn trung, dài hạn từ các quỹ bảo hiểm xã hội và quỹ hưu trí tự nguyện. Ông Phùng Xuân Minh - Chủ tịch Saigon Ratings nhấn mạnh để trái phiếu địa phương thực sự hiệu quả ở mức độ hiện đại hóa quy mô, cần có một hệ sinh thái giao dịch và xếp hạng tín nhiệm. Ông cho rằng sự tham gia từ các quỹ hưu trí, bảo hiểm và các tổ chức quốc tế sẽ tăng tính hấp dẫn của trái phiếu địa phương dựa trên dòng tiền và hồ sơ đầu tư.

Như vậy, trái phiếu địa phương đang được kỳ vọng trở thành động lực huy động vốn cho hạ tầng ở Việt Nam, đồng thời mở ra cơ hội cho các ngân hàng và các quỹ đầu tư tham gia ở vai trò đa dạng hóa nguồn vốn và quản trị rủi ro tài khóa ở mức độ cao hơn.

• Quy mô huy động: 30 triệu tỷ đồng cho đầu tư phát triển (1.464 tỷ USD).
• Hạ tầng và mục tiêu 2026-2030: tăng tốc đầu tư, hoàn thiện hệ thống hạ tầng để đẩy mạnh tăng trưởng.
• Hạn mức dư nợ TP HCM: tối đa 272.000 tỷ đồng; tối thiểu 100.000 tỷ đồng đảm bảo cho các dự án trọng điểm.
• Nguồn vốn Hà Nội 2027-2030: 150.000-200.000 tỷ đồng; 4,2-5,7 lần tổng quy mô phát hành trước đó.
• Vai trò ngân hàng: tham gia như người mua, tư vấn và sắp xếp phát hành từ các ngân hàng lớn.
• Khuyến nghị quốc tế: mở rộng huy động vốn trung/dài hạn từ quỹ hưu trí, bảo hiểm, và nguồn vốn khu vực.