Những “lực đỡ” cho tiền đồng

Ổn định tỷ giá và các yếu tố hỗ trợ nội tại

Ông Nguyễn Hoàng Linh, Giám đốc Nghiên cứu và Phân tích của VCBF, cho biết từ đầu năm 2026 đến nay tỷ giá USD/VND vẫn duy trì ở mức ổn định dù môi trường bên ngoài biến động mạnh. Tính đến ngày 16/6/2026, mức tăng của tỷ giá bán USD/VND tại Vietcombank chỉ là 0,2% so với cuối năm 2025, thấp hơn nhiều so với mức tăng của chỉ số DXY ở 1,2%. Sự ổn định này diễn ra bất chấp cán cân thương mại hàng hóa chuyển sang thâm hụt từ tháng 12/2025 đến 5/2026.

Yếu tố then chốt giúp VND ổn định xuất phát từ việc giảm mạnh tình trạng găm giữ ngoại tệ - nguyên nhân gốc khiến tỷ giá chịu áp lực trong giai đoạn 2022-2025, dù Việt Nam liên tục xuất siêu. Khoản mục lỗi và sai sót trong cán cân thanh toán phản ánh nguồn ngoại tệ “biến mất” khỏi hệ thống chính thức do hành vi găm giữ hoặc chuyển ngoại tệ trái phép.

Tình trạng găm giữ ngoại tệ trước đây đã suy giảm rõ rệt. Trong giai đoạn 2022-2025, khoản mục này lên tới 103 tỷ USD, lớn hơn cả mức thặng dư thương mại hàng hóa tích lũy 86 tỷ USD trong cùng thời kỳ. Nguyên nhân chính là nhu cầu vàng của người dân và chênh lệch giá vàng trong nước – thế giới lớn, làm gia tăng nhập lậu vàng và đẩy tiền gửi ngoại tệ tăng cao. Thêm vào đó, lãi suất USD vẫn ở mức cao so với VND cho tới năm 2024, khiến người dân ưa chuộng nắm USD để hưởng chênh lệch lãi suất.

Từ đầu năm 2026, hai yếu tố gây áp lực lên tỷ giá đã có dấu hiệu yếu đi. Thủ tướng và cơ quan chức năng đã triển khai đồng bộ các biện pháp kiểm soát hoạt động mua bán vàng không nguồn gốc rõ ràng. Song song, giá vàng thế giới biến động mạnh và làn sóng đầu tư vàng được kiềm chế làm giảm nhu cầu tích trữ vàng trong nước. Mặt bằng lãi suất huy động nội địa tăng lên, khiến tiền gửi ngân hàng trở nên hấp dẫn hơn và thu hẹp động lực nắm giữ USD để hưởng chênh lệch lãi suất.

Ngoài yếu tố tâm lý, các nguồn cung ngoại tệ đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện cán cân thanh toán và hỗ trợ tỷ giá. Theo dự báo, ngành du lịch đóng góp tích cực cho ngoại tệ khi năm 2025 Việt Nam đón 21,2 triệu lượt khách quốc tế và mang về 15,2 tỷ USD doanh thu ngoại tệ, tăng hơn 24% so với năm 2024. Trong quý I/2026, lượng khách tiếp tục tăng và dự báo cả năm có thể đạt 17-18 tỷ USD từ nguồn khách quốc tế.

Ở dòng vốn nước ngoài, từ 2022-2025, FDI tăng trưởng ổn định, trong khi vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài (FII) có xu hướng rút ròng nhưng đã có tín hiệu đảo chiều từ quý II/2025. Lĩnh vực này chứng kiến tiền vào tích cực từ quý IV/2025, và trong 5 tháng đầu năm 2026, tổng vốn đăng ký mới đạt mức 14,8 tỷ USD, gấp đôi so với cùng kỳ năm trước. Mức rút ròng từ nhà đầu tư nước ngoài đã thu hẹp, qua đó hỗ trợ cho cán cân thanh toán và thị trường ngoại tệ.

Nhìn về nửa cuối năm 2026 và xa hơn, yếu tố quan trọng cuối cùng là hoạt động vay và trả nợ nước ngoài của khu vực tư nhân. Trước đây, khi Fed duy trì lãi suất ở mức cao, khu vực này vay nhiều để tận dụng chi phí vay USD thấp và sau đó dần chuyển sang trả nợ khi chi phí tăng. Tuy nhiên, từ quý IV/2025, chi phí vay USD đã hạ nhiệt và dòng vốn này quay trở lại thị trường vốn nước ngoài ở mức tích cực hơn, giúp giảm áp lực lên cầu ngoại tệ. Nhưng rủi ro địa chính trị vẫn có thể làm tăng nhu cầu trú ẩn vào USD khi các xung đột gia tăng.

Đối với triển vọng đầu tư, thách thức lớn là duy trì tăng trưởng hai con số trong khi ổn định vĩ mô. Trong giai đoạn 2026-2030, tổng vốn đầu tư toàn xã hội được ước tính cần đạt khoảng 38,5 triệu tỷ đồng, cao gấp hơn hai lần giai đoạn 2021-2025. Điều kiện cần để dòng vốn đầu tư bật mạnh là lãi suất ở mức hợp lý và nguồn cung ngoại tệ dồi dào, nhằm không tạo thêm áp lực lên tỷ giá. Các cơ chế huy động vốn quốc tế cho đầu tư và sự gia tăng nguồn cung ngoại tệ sẽ là chìa khóa để duy trì tăng trưởng bền vững và ổn định tỷ giá trong dài hạn.

Những tín hiệu này sẽ là căn cứ cho nhà đầu tư theo dõi trong thời gian tới để đánh giá áp lực tỷ giá và diễn biến thị trường. Mối quan tâm chính sẽ tập trung vào sự chuyển động của tỷ giá, lãi suất và dòng vốn quốc tế, cùng với khả năng duy trì ổn định trước rủi ro địa chính trị toàn cầu. Khi Fed vẫn ở mức cao và nguồn cung ngoại tệ thêm có khả năng bị thắt lại, các diễn biến này sẽ quyết định lực đẩy của đồng tiền Việt và định hình kỳ vọng lợi suất cho các cơ hội đầu tư trên thị trường vốn.