Nghịch lý dư nợ margin kỷ lục

Diễn biến dư nợ margin quý I/2026 và tác động thị trường

Thị trường chứng khoán quý I/2026 ghi nhận một hiện tượng lạ: dư nợ margin toàn ngành tiếp tục thiết lập đỉnh lịch sử mới. Tổng dư nợ cho vay toàn thị trường ước đạt 415.000 tỷ đồng, trong đó dư nợ ký quỹ (margin) chiếm khoảng 405.000 tỷ đồng. Dù con số này tăng thêm 13.000 tỷ đồng so với cuối năm 2025, tốc độ tăng trưởng của margin bắt đầu chậm lại. VN-Index giảm hơn 6% trong quý I, chấm dứt chuỗi tăng trưởng 4 quý liên tiếp, đồng thời mặt bằng lãi suất margin ở mức 13-14% mỗi năm, làm giảm sức hấp dẫn của đòn bẩy tài chính.

Hiện tại, bức tranh của các công ty chứng khoán (CTCK) cho thấy sự phân hóa và cạnh tranh về quy mô cho vay ngày càng gay gắt. Thị trường có 15 CTCK dư nợ margin vượt 10.000 tỷ đồng, và 5 đơn vị vượt ngưỡng 1 tỷ USD về dư nợ. TCBS tiếp tục giữ ngôi vương với dư nợ khoảng 45.000 tỷ đồng, trong khi VPBankS và VPS đang bám đuổi với tốc độ tăng trưởng cao. Tuy nhiên, các cái tên lớn như SSI hay VNDirect đang thắt chặt quy mô margin để quản trị rủi ro và chi phí vốn.

Ở mức độ hệ thống, tỷ lệ dư nợ trên vốn chủ sở hữu toàn ngành tiệm cận mức 100%, và một số đơn vị đã chạm ngưỡng 200% buộc phải thắt chặt giải ngân. Một điểm đáng chú ý là nghịch lý giữa quy mô cho vay và thị phần môi giới: nhiều CTCK có dư nợ margin đầu bảng nhưng thị phần giao dịch lại ở mức khiêm tốn. Ví dụ, VPBankS đứng thứ 3 về cho vay nhưng chỉ xếp thứ 9 về thị phần, trong khi TCBS dẫn đầu dư nợ nhưng thị phần ở vị trí thứ 3.

Điều này cho thấy dòng vốn margin chưa thực sự đi vào giao dịch khớp lệnh của nhà đầu tư cá nhân. Thay vào đó, nguồn vốn margin có xu hướng chảy vào các mục tiêu tài chính liên quan đến hệ sinh thái của cổ đông lớn, ban lãnh đạo doanh nghiệp hoặc các hoạt động thuộc khung vực