Trái phiếu doanh nghiệp chịu sức ép kép từ lãi suất cao và nợ đáo hạn

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp giảm tốc trong quý III

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp đã có sự giảm tốc đáng kể trong quý III/2026 sau giai đoạn tăng trưởng mạnh ở quý trước. Theo báo cáo từ Công ty Cổ phần Xếp hạng Tín nhiệm S&I (S&I Ratings) công bố ngày 20/10, tổng cộng 153 đợt phát hành thành công với giá trị 179.400 tỷ đồng, giảm 26% so với quý II nhưng vẫn tăng 7,8% so với cùng kỳ năm 2025.

Lũy kế 9 tháng đầu năm, giá trị phát hành đạt 464.100 tỷ đồng, trong khi trái phiếu đáo hạn đạt 132.800 tỷ đồng và mua lại trước hạn đạt 228.600 tỷ đồng. Phát hành ròng đạt 102.600 tỷ đồng, nâng quy mô thị trường trái phiếu đang lưu hành lên khoảng 1,54 triệu tỷ đồng, tăng 7,1% so với cuối năm 2025. Tuy nhiên, tốc độ tăng này thấp hơn đáng kể so với mức tăng trưởng GDP 9% và tăng trưởng tín dụng 11,59% trong cùng giai đoạn.

Lãi suất phát hành tăng mạnh

Lãi suất phát hành trái phiếu đã tăng ở tất cả các nhóm ngành trong quý III. So với mức đáy năm 2025, lãi suất coupon bình quân tăng khoảng 2,5 điểm phần trăm, mặc dù tốc độ tăng đang chậm lại khi thị trường tiến gần vùng đỉnh của giai đoạn 2022-2023.

Đối với nhóm ngân hàng, lãi suất phát hành bình quân đạt 8,85%/năm, vượt qua mức bình quân 8,7%/năm của năm 2022. Hầu hết các đợt phát hành có lãi suất từ 8% đến 9,7%/năm, một số trường hợp vượt 10% như Sacombank (10%/năm) và PVcomBank (10,4%/năm). Ở nhóm bất động sản và doanh nghiệp ngoài ngân hàng, lãi suất lên đến 12,5-13%/năm, vẫn thấp hơn vùng đỉnh 14-14,5%/năm của giai đoạn trước đó.

Ngoài chi phí vốn tăng, doanh nghiệp còn phải đối mặt với yêu cầu tuân thủ Nghị định 200/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 5/6/2026. S&I Ratings dự báo rủi ro lạm phát và lợi suất trái phiếu chính phủ quốc tế ở mức cao sẽ giữ lãi suất ở mức cao ít nhất đến nửa đầu năm 2027.

Áp lực nợ đáo hạn lớn

Theo ước tính của S&I Ratings, quý IV/2026 sẽ có khoảng 93.000 tỷ đồng trái phiếu đến hạn, mức cao nhất trong năm. Trong đó, nhóm bất động sản chiếm khoảng 46.900 tỷ đồng, gần một nửa tổng giá trị đáo hạn. Bước sang năm 2027, tổng giá trị đáo hạn dự kiến đạt 276.000 tỷ đồng, tăng 22% so với năm 2026, riêng bất động sản khoảng 156.000 tỷ đồng, tương đương 57%.

Quy mô nợ này tạo áp lực lớn lên dòng tiền và khả năng tái cấp vốn của doanh nghiệp, đặc biệt là những đơn vị có đòn bẩy cao hoặc phụ thuộc vào tiến độ bán hàng. Do đó, hoạt động phát hành mới không chỉ nhằm tài trợ dự án mà còn đóng vai trò tái cơ cấu nợ hiện hữu. Khả năng huy động vốn phụ thuộc chặt chẽ vào chất lượng tín dụng và mức độ minh bạch của tổ chức phát hành.

Về trung hạn, S&I Ratings đánh giá triển vọng thị trường vẫn tích cực nhờ nhu cầu huy động vốn lớn và áp lực tái cấp vốn ngày càng tăng. Tuy nhiên, với lãi suất còn ở mức cao, thị trường cần thêm thời gian để tái cấu trúc bền vững, thu hút đa dạng nhà đầu tư và trở thành kênh dẫn vốn trung và dài hạn chủ lực.