Margin phình to, lợi nhuận lao dốc

Dư nợ cho vay tại các công ty chứng khoán đã lập kỷ lục mới với khoảng 455.000 tỷ đồng vào cuối quý III/2026, tăng 10.000 tỷ đồng so với quý trước. Trong đó, dư nợ margin chiếm khoảng 440.000 tỷ đồng, phản ánh cuộc đua cấp vốn ngày càng khốc liệt trên thị trường.

Quy mô cho vay phân hóa mạnh

Toàn thị trường có 18 công ty ghi nhận dư nợ cho vay vượt 10.000 tỷ đồng, trong đó 5 doanh nghiệp sở hữu quy mô trên 1 tỷ USD. Dẫn đầu là TCBS với gần 55.000 tỷ đồng margin, tăng hơn 3.000 tỷ đồng trong quý, gấp gần 2,5 lần dư nợ cho vay khách hàng của Saigonbank (21.976 tỷ đồng) tại cuối tháng 6/2026.

Vị trí thứ hai thuộc về VPBankS với 39.691 tỷ đồng, vượt qua SSI ở mức 38.122 tỷ đồng. Theo sau là HSC với 29.170 tỷ đồng và VPS đạt 25.363 tỷ đồng. Nhóm 10 công ty lớn nhất hiện nắm khoảng 274.666 tỷ đồng margin, tương đương hơn 62% dư nợ ký quỹ toàn thị trường.

Thu lãi kỷ lục nhưng lợi nhuận lao dốc

Một nghịch lý xuất hiện trong kết quả kinh doanh ngành chứng khoán: quý III/2026, lợi nhuận toàn ngành chỉ đạt khoảng 11.000 tỷ đồng, giảm 42% so với cùng kỳ và gần 28% so với quý trước. Ngược lại, nguồn thu từ cho vay và phải thu đạt 12.300 tỷ đồng, tăng 34% và là quý thứ 11 liên tiếp lập kỷ lục.

Riêng TCBS thu hơn 1.500 tỷ đồng từ hoạt động này, trong khi SSI và VPBankS cũng ghi nhận trên 1.000 tỷ đồng mỗi doanh nghiệp. Sự đối lập cho thấy cho vay đang trở thành nguồn thu quan trọng khi thanh khoản suy yếu, môi giới cạnh tranh gay gắt và tự doanh biến động.

Rủi ro tiềm ẩn

Nhóm 12 công ty chứng khoán có liên hệ ngân hàng hoặc lợi thế nguồn vốn nắm khoảng 240.000 tỷ đồng dư nợ, chiếm hơn một nửa toàn thị trường. Lợi thế tài chính giúp mở rộng hạn mức, nhưng quy mô tăng nhanh cũng kéo theo rủi ro tập trung tín dụng, biến động tài sản bảo đảm và áp lực tái cấp vốn. Khi cổ phiếu giảm sâu, giải chấp có thể khuếch đại áp lực bán, biến cuộc đua margin thành phép thử năng lực quản trị rủi ro của từng công ty.