Dù VN-Index ghi nhận những phiên phục hồi, phần lớn cổ phiếu trên sàn vẫn chìm trong sắc đỏ. Theo thống kê từ nền tảng MoneyGain, có tới 70% cổ phiếu giao dịch thanh khoản trên 50.000 cổ phiếu/phiên giảm giá kể từ đầu năm 2026, trong đó 41% mất hơn 20% giá trị. Tình trạng này khiến nhiều nhà đầu tư dù thấy chỉ số tăng vẫn thua lỗ, chủ yếu do VN-Index bị chi phối bởi nhóm vốn hóa lớn như Vingroup.
Trong khi đó, kết quả kinh doanh của nhiều doanh nghiệp niêm yết lại đang cải thiện mạnh. GDP quý III/2026 tăng 9,95%, đưa tăng trưởng chín tháng lên 9,01%. Dữ liệu MoneyGain cho thấy doanh thu quý III của 513 doanh nghiệp đã công bố báo cáo tài chính tính đến 25/10 đạt hơn 316.686 tỷ đồng, tăng 27%; lợi nhuận đạt hơn 48.236 tỷ đồng, tăng 16,4% so cùng kỳ. Các điểm sáng gồm TCB (+23,7%), VPB (+18,8%), MSN (+203,7%), MSR (+41509%), VGC (+402,8%) và KBC (+196,6%).
Sự trái chiều này đến từ việc thị trường phản ánh kỳ vọng tương lai, không chỉ riêng lợi nhuận hiện tại. Áp lực từ lãi suất cao, căng thẳng địa chính trị và cạnh tranh vốn toàn cầu khiến nhà đầu tư yêu cầu mức chiết khấu lớn hơn. Kết quả là định giá nhiều ngành đã về vùng thấp lịch sử: P/E VN-Index tại 23/10 là 12,3 lần, loại trừ Vingroup chỉ còn 10,3 lần. Nhóm ngân hàng quanh 8 lần, bán lẻ gần 13 lần, dầu khí khoảng 8-9 lần.
Lịch sử cho thấy các đáy lớn năm 2020, 2022 và 2025 đều xuất hiện khi P/E về quanh 10 lần. Tuy nhiên, định giá thấp không đảm bảo đáy đã hình thành. Một tín hiệu tích cực khác là độ rộng thị trường đang cải thiện: tỷ lệ cổ phiếu nằm trên MA50 tăng lên 44,3%, mức cao nhất kể từ tháng 3/2026, cho thấy dòng tiền bắt đầu lan tỏa rộng hơn.
Nhà đầu tư cần duy trì kỷ luật với hai lớp bảo vệ: giới hạn tổn thất mỗi giao dịch và phân bổ vốn hợp lý. Bài học từ PNJ, KOS, DGC cho thấy thanh khoản có thể biến mất đột ngột, khiến lệnh cắt lỗ không thể thực hiện. Do đó, không nên tập trung quá 20-25% danh mục vào một cổ phiếu, đồng thời theo dõi sát các tín hiệu giá và khối lượng.
Tóm lại, bức tranh hiện tại tuy đầy thách thức nhưng cũng hé lộ cơ hội cho nhà đầu tư dài hạn. Dữ liệu không thể dự báo chính xác ngày đảo chiều, nhưng giúp nhận diện doanh nghiệp có nền tảng tăng trưởng vững chắc và mức giá hợp lý – nền tảng cho chiến lược đầu tư bền vững.