Sau nâng hạng, dòng vốn chủ động chờ doanh nghiệp chứng minh

Dòng vốn chủ động và thách thức cho doanh nghiệp Việt

Việt Nam chính thức gia nhập nhóm thị trường mới nổi thứ cấp của FTSE Russell từ ngày 21/9/2026, mở ra hai luồng vốn ngoại với logic hoàn toàn khác nhau. Dòng vốn thụ động đi theo chỉ số có lịch trình định sẵn, trong khi dòng vốn chủ động đòi hỏi doanh nghiệp phải tự thuyết phục nhà quản lý quỹ.

Theo dự báo của SSI Research, nhóm quỹ Vanguard mô phỏng bộ chỉ số FTSE GEIS dự kiến mua ròng khoảng 240,49 triệu USD trong phiên 18/9, phiên giao dịch cuối cùng trước ngày hiệu lực, tương ứng 10% tỷ trọng có thể đầu tư. Các đợt tiếp theo sẽ bổ sung 20% vào tháng 3/2027, 35% vào tháng 6/2027 và 35% còn lại vào tháng 9/2027, tổng cộng lên tới 2,405 tỷ USD trong kịch bản cơ sở.

Tuy nhiên, dòng vốn chủ động mới là phần quan trọng hơn. Chuyên gia SSI kỳ vọng tổng vốn ngoại vào thị trường trong 12 tháng tới có thể đạt khoảng 10 tỷ USD nếu tính cả quỹ chủ động, gấp hơn bốn lần phần giải ngân của các quỹ Vanguard. Khoảng chênh lệch này phụ thuộc vào việc doanh nghiệp Việt Nam có chứng minh được năng lực kinh doanh và minh bạch thông tin hay không.

Bài học từ các thị trường đi trước

Theo phân tích của Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), các thị trường được FTSE nâng hạng thường ghi nhận giao dịch tăng mạnh quanh thời điểm đưa vào chỉ số, nhưng mức tăng hiếm khi duy trì lâu dài. Lợi suất trung vị của nhóm này sau 12 tháng kể từ khi được đưa vào chỉ số là âm 10,5%, cho thấy sự cần thiết của nền tảng nội tại vững chắc.

Dòng tiền thực tế tại Việt Nam cũng phản ánh cả hai chiều. Trong tuần 14-18/9, khối ngoại mua ròng khoảng 2.679 tỷ đồng trên HoSE, nhưng sang phiên 21/9, VN-Index đảo chiều giảm 15,99 điểm xuống 1.799,67 điểm, khối ngoại bán ròng khoảng 668 tỷ đồng. Tính từ đầu năm, khối ngoại vẫn bán ròng hơn 90 nghìn tỷ đồng trên sàn này, cho thấy một tuần mua ròng chưa đủ để đảo chiều xu hướng.

Thanh khoản là điều kiện tiên quyết

Với các quỹ quản lý hàng chục tỷ USD, khả năng bán ra khi cần là câu hỏi đầu tiên. Chuyên gia của Morgan Stanley dự báo giá trị giao dịch thị trường có thể tăng từ khoảng 800 triệu USD mỗi ngày lên 3-4 tỷ USD trong một năm tới nếu điều kiện hiện tại được duy trì. Ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, nhấn mạnh ưu tiên tăng vốn hóa qua IPO, niêm yết doanh nghiệp nhà nước và nâng tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng.

Doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống dữ liệu minh bạch

Ông Tanwa Chinnapha, Giám đốc Đầu tư Trực tiếp của Kiatnakin Phatra Financial Group, cho rằng nâng hạng mới chỉ mang lại sự hiện diện của quỹ thụ động, còn để dòng tiền ở lại dài hạn cần hệ thống doanh nghiệp đủ lớn và minh bạch. Ông Ngô Vinh Tuấn từ VinaCapital bác bỏ quan điểm doanh nghiệp Việt Nam kém minh bạch, khi nhà đầu tư cá nhân có thể tiếp cận IR của các công ty lớn, điều khó xảy ra ở London hay New York.

Theo ông Nguyễn Đức Tài, Giám đốc Tài chính Meey Group, rắc rối nằm ở khâu định nghĩa dữ liệu hơn là tính toán. Doanh nghiệp cần chốt định nghĩa từng chỉ số, giữ nguyên qua các kỳ và có người chịu trách nhiệm cho từng con số. Ông nhấn mạnh kỷ luật dữ liệu là một phần của sản phẩm và là việc của mọi bộ phận, giúp doanh nghiệp sẵn sàng cho dòng vốn chủ động trong giai đoạn hậu nâng hạng.