Sau Nghị định 200, đâu là mắt xích còn thiếu của thị trường trái phiếu doanh nghiệp?

Những thay đổi của Nghị định 200/2026/NĐ-CP và mục tiêu

Kể từ sau các cú sốc niềm tin cuối năm 2022, thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam đang trong giai đoạn điều chỉnh sâu nhất kể từ khi hình thành. Nghị định 200 được kỳ vọng tạo khuôn khổ pháp lý hoàn chỉnh nhằm khôi phục niềm tin và nâng cao chất lượng tín nhiệm của các tổ chức phát hành. Các quy định mới cho thấy cơ quan quản lý tập trung xử lý những nguyên nhân trực tiếp dẫn tới khủng hoảng trước đây.

Những điểm chính được nêu trong nghị định

Theo nội dung mới, doanh nghiệp phải công bố chi tiết hơn về mục đích sử dụng vốn, tình trạng pháp lý của dự án, kế hoạch giải ngân và phương án cơ cấu nợ. Trái phiếu bán cho nhà đầu tư cá nhân chuyên nghiệp phải có xếp hạng tín nhiệm và được bảo đảm bằng tài sản hoặc bảo lãnh thanh toán toàn bộ gốc. Đặc biệt, doanh nghiệp không còn được dùng cổ phiếu hoặc trái phiếu của chính mình làm tài sản bảo đảm.

Ngoài ra, Nghị định 200 hướng tới nâng chất lượng tín nhiệm qua quy định giới hạn nợ phải trả trên vốn chủ sở hữu ở mức 5 lần (5x) đối với nhiều nhóm doanh nghiệp. Điều này nhằm khiến các doanh nghiệp có đòn bẩy quá cao khó tiếp cận thị trường và thúc đẩy dòng vốn chảy tới các đơn vị có sức khỏe tài chính tốt hơn.

Góc nhìn từ VIS Rating và thực tế thị trường

Theo VIS Rating, phần lớn vấn đề không chỉ nằm ở khung pháp lý mà ở thực tế thị trường chưa hình thành được một cơ chế định giá dựa trên rủi ro tín dụng. Hiện tại, thị trường Việt Nam vẫn thiếu đường cong lợi suất trái phiếu doanh nghiệp dựa trên chất lượng tín nhiệm, khiến việc định giá khó hơn. Ước tính của VIS Rating cho thấy chỉ khoảng 1% lượng trái phiếu đã được xếp hạng tín nhiệm, thấp so với các nước trong khu vực có tỷ lệ từ 50% đến trên 90%.

Kết quả là lãi suất coupon trước đây phần nào phản ánh rủi ro không đầy đủ, khiến nhà đầu tư có thể bị chênh lệch giữa chất lượng thực sự và chi phí vốn phải trả. Điều này cũng giúp giải thích vì sao thị trường từng trải qua giai đoạn khủng hoảng và giai đoạn phục hồi gặp khó khăn về mặt định giá và thanh khoản.

Mắt xích còn thiếu để thị trường trái phiếu doanh nghiệp phát triển bền vững

Những chuyên gia nhận định sau Nghị định 200 cho thấy thách thức lớn nhất không phải ở việc xử lý sai phạm hiện tại mà ở việc xây dựng một cơ chế có thể nhận diện, đo lường và định giá rủi ro tín dụng của từng doanh nghiệp. Khi doanh nghiệp tốt được vay vốn với chi phí thấp hơn doanh nghiệp yếu, thị trường mới có thể phân bổ nguồn lực một cách hiệu quả.

• Xây dựng đường cong lợi suất trái phiếu doanh nghiệp dựa trên chất lượng tín dụng và kỳ hạn
• Mở rộng và làm chuẩn hóa hệ thống xếp hạng tín nhiệm cho trái phiếu phát hành
• Nâng cao thanh khoản thị trường thứ cấp để dòng vốn được định giá đúng chất lượng tín dụng
• Tạo điều kiện thu hút nhà đầu tư tổ chức nước ngoài và dòng vốn quốc tế

Nhìn nhận tổng quan cho thấy, thành công của Nghị định 200 phụ thuộc vào khả năng thiết lập công cụ định giá rủi ro và sự trưởng thành của các chuẩn mực thị trường, từ đó hỗ trợ nguồn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế một cách minh bạch và bền vững.