Trái phiếu doanh nghiệp: Sức cầu ra sao khi lãi suất còn cao?

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp quý III: Sức cầu suy yếu

Theo thống kê từ HNX và VCBF, tổng khối lượng trái phiếu doanh nghiệp phát hành riêng lẻ trong quý III/2026 giảm xuống dưới 150.000 tỷ đồng, so với hơn 200.000 tỷ đồng ghi nhận trong quý II. Nguyên nhân chủ yếu đến từ sự sụt giảm mạnh của nhóm công ty bất động sản, khi khối lượng phát hành giảm hơn một nửa, từ hơn 90.000 tỷ đồng xuống còn dưới 50.000 tỷ đồng. Trong khi đó, các ngân hàng vẫn duy trì khối lượng phát hành khoảng 100.000 tỷ đồng trong cả hai quý.

Bà Dương Kim Anh, Giám đốc khối đầu tư Công ty Quản lý quỹ Vietcombank (VCBF), cho rằng sự sụt giảm này đến từ hai lý do chính. Thứ nhất, khi Nghị định 200 hướng dẫn về phát hành trái phiếu riêng lẻ có hiệu lực, các điều kiện đối với nhà đầu tư cá nhân chuyên nghiệp trở nên chặt chẽ hơn, buộc các tổ chức phát hành cần thời gian điều chỉnh phương án. Thứ hai, lượng trái phiếu lớn phát hành trong quý II vẫn cần thời gian để thị trường hấp thụ, trong khi lãi suất tiền gửi tăng khiến lực cầu cho các đợt phát hành mới bị suy yếu.

Lợi tức trái phiếu tăng theo lãi suất

Dữ liệu thị trường cho thấy lợi tức trái phiếu doanh nghiệp tăng khoảng 30-50 điểm cơ bản trong quý III. Cụ thể, lãi suất tiền gửi ngân hàng dao động từ 8-10%, cao hơn so với mức 7,5-9,5% của quý trước. Đối với trái phiếu bất động sản, lợi tức năm đầu ghi nhận khoảng 10,5-13%, trong khi trái phiếu ngân hàng có mức lợi tức từ 8-9,8% tùy thuộc vào kỳ hạn và quy mô ngân hàng.

• Ngân hàng Big 4 thường phát hành với lãi suất khoảng 8%.
• Ngân hàng nhỏ hơn có thể phải trả lãi suất từ 9,7% đến 10% cho kỳ hạn dài lên đến 10 năm.

Theo bà Kim Anh, môi trường lãi suất cao vẫn là thách thức lớn đối với các tổ chức phát hành, gây khó khăn trong việc tiếp cận vốn và tái cơ cấu nợ.

Áp lực tái cơ cấu nợ trái phiếu doanh nghiệp

Mặc dù giá trị gốc trái phiếu chậm trả hiện ở mức nhỏ (dưới 10.000 tỷ đồng), nhu cầu tái cơ cấu nợ đang tăng dần. Nhiều doanh nghiệp chủ động đàm phán với nhà đầu tư để giãn hoãn kỳ thanh toán hoặc trả lãi suất cao hơn, nhằm tránh tình trạng chậm trả gốc và lãi. Chuyên gia dự báo, từ quý II và quý III năm sau, lượng trái phiếu đáo hạn sẽ tăng đáng kể, ước tính lên đến hơn 300.000 tỷ đồng trong ba quý.

Các tổ chức xếp hạng tín nhiệm cũng đưa ra cảnh báo về áp lực đáo hạn. Theo S&I Ratings, khoảng 93.000 tỷ đồng trái phiếu doanh nghiệp sẽ đáo hạn trong quý IV/2026, riêng bất động sản chiếm 46.900 tỷ đồng. Trong năm 2027, con số này tăng lên khoảng 276.000 tỷ đồng, với khối bất động sản chiếm 57%. VIS Rating cũng ước tính khoảng 252.000 tỷ đồng trái phiếu đáo hạn trong 12 tháng tới, tăng mạnh so với 157.000 tỷ đồng của giai đoạn trước.

Trước bối cảnh này, VCBF cho biết sẽ duy trì chiến lược thận trọng, tăng tỷ trọng tiền mặt và hướng đầu tư vào các tài sản an toàn hơn. Rủi ro mất khả năng thanh toán của doanh nghiệp có thể gia tăng, đòi hỏi nhà đầu tư phải đánh giá kỹ lưỡng trước khi tham gia thị trường trái phiếu.