Nghịch lý nhà đầu tư vay nợ chứng khoán hơn 457.000 tỷ đồng dù thanh khoản giảm

Dư nợ margin vượt 457.000 tỷ đồng - mức cao nhất lịch sử

Theo số liệu từ FiinTrade, tổng dư nợ margin (cho vay ký quỹ) của 78 công ty chứng khoán, đại diện 99,6% vốn chủ sở hữu toàn ngành, đạt hơn 457.500 tỷ đồng tại cuối tháng 9/2026. Con số này tăng 11.700 tỷ đồng so với quý trước và tăng 56.400 tỷ đồng so với cuối năm ngoái, thiết lập mức cao nhất trong lịch sử. Đáng chú ý, tốc độ tăng đã chậm lại nhưng vẫn diễn ra trong bối cảnh thanh khoản thị trường suy yếu quý thứ hai liên tiếp.

Giá trị giao dịch bình quân phiên trong quý III chỉ còn khoảng 14.800 tỷ đồng, giảm 22,6% so với quý trước và thấp hơn 63,6% so với đỉnh quý III/2025. Tỷ lệ đòn bẩy đo bằng dư nợ margin trên vốn hóa điều chỉnh theo free-float tăng lên 14,2%, mức cao nhất trong chuỗi dữ liệu theo dõi. Sự phân hóa diễn ra rõ rệt: trong khi VPS và SSI giảm dư nợ lần lượt 16,9% và 4,8%, các công ty như HDS tăng 103,2%, VCBS tăng 21%, ACBS và BSI cũng ghi nhận mức tăng tích cực.

Nguyên nhân và rủi ro tiềm ẩn

Chuyên gia từ Beta và CKG Việt Nam chỉ ra rằng dư nợ margin duy trì cao không nhất thiết đi kèm với hoạt động giao dịch sôi động. Nhiều nhà đầu tư giữ khoản vay hiện hữu do cổ phiếu đã giảm về đáy, kỳ vọng phục hồi, hoặc sử dụng vốn vay cho các mục đích khác như tài trợ giao dịch, cơ cấu sở hữu của tổ chức. Một phần không nhỏ là vốn vay thế chấp bằng cổ phiếu của doanh nghiệp và cổ đông lớn, đặc biệt khi tín dụng ngân hàng bị siết chặt.

Rủi ro lớn nhất là hiện tượng bán giải chấp chéo khi giá cổ phiếu thủng ngưỡng an toàn. Nếu nhiều tài khoản cùng bị gọi bổ sung ký quỹ, áp lực bán có thể lan rộng, khuếch đại đà giảm. Các chuyên gia khuyến nghị nhà đầu tư cá nhân không nên sử dụng margin tỷ lệ cao, đồng thời giữ tiền mặt dự phòng để ứng phó với biến động.

Bài viết phản ánh diễn biến quan trọng của thị trường chứng khoán Việt Nam, cảnh báo rủi ro hệ thống từ đòn bẩy tài chính trong bối cảnh thanh khoản suy yếu.