Thị trường chứng khoán Việt Nam vừa trải qua phiên giảm điểm thứ hai liên tiếp khi VN-Index mất thêm 26,56 điểm (-1,47%), lùi về ngưỡng 1.775 điểm. Kể từ khi chính thức được nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp của FTSE Russell ngày 21/9, chỉ số đã giảm 3/4 phiên, kéo theo vốn hóa sàn HoSE sụt giảm khoảng 192.000 tỷ đồng. Nếu tính cả ba sàn, tổng vốn hóa chứng khoán Việt Nam đã “bốc hơi” gần 200.000 tỷ đồng.
Đáng chú ý, khối ngoại tiếp tục bán ròng hơn 2.500 tỷ đồng từ đầu tuần, sau khi các ETF mới nổi kết thúc giải ngân đợt 1 vào cuối tuần trước. Trong 4 phiên kể từ khi Việt Nam lên thị trường mới nổi, chỉ có duy nhất 1 phiên khối ngoại dừng bán. Theo đánh giá, động thái này có thể đến từ hoạt động rút vốn của các quỹ cận biên.
Về dài hạn, chứng khoán Việt Nam được kỳ vọng sẽ thu hút hơn 2 tỷ USD vốn thụ động từ các ETF mới nổi. Bên cạnh đó, dòng tiền “khổng lồ” từ các quỹ chủ động có thể lên đến hàng chục tỷ USD được kỳ vọng sẽ đổ vào trong tương lai. Tuy nhiên, để thực sự giữ chân dòng vốn ngoại dài hạn, thị trường cần tiếp tục hoàn thiện và nâng cao chất lượng sản phẩm.
Chuyên gia từ SGI Capital cho rằng hai điều kiện thường xuất hiện đồng thời để dòng vốn quốc tế đổ mạnh vào các thị trường cận biên và mới nổi. Trước hết, kinh tế toàn cầu cần duy trì đà tăng trưởng tích cực trên diện rộng, trong đó các thị trường mới nổi thể hiện tốc độ tăng trưởng vượt trội và trở thành nhóm dẫn dắt.
Điều kiện thứ hai là đồng USD tương đối yếu. Khi sức hấp dẫn của tài sản Mỹ giảm bớt, dòng vốn có xu hướng tìm kiếm cơ hội tại các thị trường có mức độ rủi ro cao hơn, bao gồm nhóm cận biên và mới nổi. Sau nhiều năm liên tục rút vốn, tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài trên thị trường Việt Nam đã giảm xuống mức thấp kỷ lục, khoảng 11%.
Con số này còn phản ánh thực trạng động lực thúc đẩy vốn hóa lại đến từ các cổ phiếu có tỷ lệ sở hữu nước ngoài thấp. Chuyên gia SGI Capital kỳ vọng đà bán ròng có thể giảm đáng kể trong thời gian tới nếu áp lực rút vốn thu hẹp, đồng thời xuất hiện thêm lực mua từ các quỹ thụ động và một phần dòng vốn chủ động.
Như vậy, việc nâng hạng mở ra cơ hội tiếp cận dòng vốn quốc tế nhưng chưa phải là điều kiện đủ để đảo chiều dòng tiền. Trong khi chờ đợi môi trường toàn cầu thuận lợi hơn, khả năng giảm bớt áp lực bán ròng của khối ngoại có thể là chuyển biến đáng chú ý đối với chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn tới.