Tài khoản ngân hàng “ngủ đông” có thể bị đóng

Khung sửa đổi liên quan đến tài khoản ngủ đông trong hệ thống ngân hàng

Tài liệu dự thảo sửa đổi Nghị định 52 về thanh toán không dùng tiền mặt đề xuất đóng các tài khoản thanh toán không phát sinh giao dịch từ mức 3 năm trở lên. Mục tiêu của biện pháp này là làm sạch dữ liệu và giảm rủi ro từ các tài khoản bị bỏ quên hoặc lạm dụng trong thời gian dài, được gọi tắt là tài khoản "ngủ đông".

Theo cơ quan quản lý, tồn tại một lượng lớn tài khoản thanh toán hợp pháp nhưng chủ sở hữu đã bỏ quên hoặc không còn nhu cầu sử dụng. Dự thảo cũng nhắm tới các tài khoản mở bằng giấy tờ cũ hoặc bị lợi dụng bởi các đối tượng phạm pháp, nhằm tăng cường an toàn và tính đầy đủ của dữ liệu hệ thống.

Hiện hành, tài khoản thanh toán chỉ được đóng khi chủ tài khoản đề nghị, qua đời, vi phạm pháp luật hoặc khi tổ chức ngừng hoạt động. Trong trường hợp liên hệ với chủ tài khoản khó khăn, chưa có cơ chế pháp lý để xử lý các tài khoản này.

Để khắc phục khoảng trống, dự thảo đề xuất cho phép các ngân hàng đóng các tài khoản không phát sinh giao dịch từ 3 năm, trừ trường hợp có thỏa thuận khác với khách hàng. Sau khi đóng, ngân hàng vẫn có trách nhiệm lưu giữ số dư còn lại để hoàn trả cho chủ sở hữu hợp pháp khi yêu cầu.

Theo Ngân hàng Nhà nước, mốc thời gian 3 năm được căn cứ từ kinh nghiệm quốc tế. Tại Mỹ, tài khoản không hoạt động từ 3–5 năm được xem là "ngủ đông" và số dư có thể chuyển đến cơ quan tài sản vô chủ của bang nhưng người sở hữu vẫn có quyền đòi lại. Tại UAE, tài khoản không phát sinh giao dịch trên 3 năm được giám sát và có thể đóng sau 5 năm, số dư được chuyển về ngân hàng trung ương cho đến khi chủ tài khoản chứng minh quyền sở hữu.

Bên cạnh đó, dự thảo còn tập trung vào nhóm tài khoản không đối chiếu thông tin sinh trắc học và tài khoản mở bằng giấy tờ hết hạn. Gần đây, nhiều ngân hàng đã công bố rà soát và đóng các tài khoản thanh toán không còn được sử dụng. Một số ngân hàng đã công khai tiêu chí riêng cho việc đóng bỏ tiện, như:

• NCB cho biết sẽ đóng các tài khoản đáp ứng hai điều kiện: không phát sinh giao dịch trong > 24 tháng và số dư dưới 20.000 đồng (mức thấp hơn phí quản lý tài khoản không hoạt động).
• LPBank thông báo đóng các tài khoản không còn số dư và không phát sinh giao dịch liên tục trong 12 tháng. Khách hàng vẫn có thể kích hoạt lại bằng cách thực hiện ít nhất một giao dịch tài chính.
• Trước đó, Techcombank, Agribank, Sacombank, MB, VIB đã triển khai đóng hoặc chuyển trạng thái các tài khoản không hoạt động, với tiêu chí khác nhau nhưng phổ biến ở mức từ 1–2 năm và số dư dưới 50.000 đồng.

Theo các ngân hàng, việc rà soát nhằm giảm chi phí quản lý và hạn chế rủi ro bị lợi dụng cho các hoạt động gian lận hoặc rửa tiền. Dự thảo cho thấy xu hướng quản trị dữ liệu và an toàn thanh toán ngày càng được tăng cường nhằm bảo vệ người dùng và hệ thống tài chính quốc gia.