Room ngoại trong VN30: Nơi cạn kiệt, chỗ thênh thang

Room ngoại VN30: hai khu vực cạn kiệt và dư địa mở

Trong bối cảnh Việt Nam chuẩn bị được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp, room ngoại tại VN30 trở thành một yếu tố được theo dõi chặt chẽ. Thời điểm dự kiến diễn ra là tháng 9/2026, khi dòng vốn quốc tế có thể xem VN30 là mục tiêu hấp dẫn nhờ quy mô và thanh khoản của nhóm cổ phiếu lớn. Tình hình hiện tại cho thấy bức tranh tương đối phân hóa: một số cổ phiếu đã kín room, trong khi nhiều mã còn dư địa lớn để hút vốn nước ngoài.

Theo thống kê, nhóm cổ phiếu có mức độ “hở room” lớn nhất hiện nay là MSN với khoảng 75% room ngoại còn trống, SSI 68% và VNM 51%. Đây đều là những doanh nghiệp đã mở room tối đa lên 100%, tạo dư địa đáng kể cho nhà đầu tư nước ngoài tham gia. Một số cổ phiếu khác như BSR, GAS, VIC, VHM, VPL hay SAB cũng đang còn từ 41% đến gần 50% room ngoại chưa sử dụng.

• MSN – khoảng 75% room còn trống
• SSI – khoảng 68% room còn trống
• VNM – khoảng 51% room còn trống
• BSR, GAS, VIC, VHM, VPL, SAB – từ 41% đến 50% room còn lại

Tuy vậy, cần lưu ý rằng một số cổ phiếu dù còn room trên danh nghĩa nhưng lượng nắm giữ bởi cổ đông lớn khiến lượng cổ phiếu nước ngoài có thể mua vào thực tế thấp hơn nhiều. Đặc biệt các doanh nghiệp có vốn Nhà nước hoặc công ty con của tập đoàn (như VHM, VPL) thường gặp tình trạng này.

Ở chiều ngược lại, nhiều cổ phiếu ngân hàng và ngành đầu ngành vẫn ở trong tình trạng gần như kín room. Điển hình là MWG khi tỷ lệ room ngoại còn lại gần như bằng 0%. Các cổ phiếu như MBB, TCB, VIB chỉ còn khoảng 1% room trống. LPB cũng chỉ còn khoảng 4%, trong khi CTG còn 5%.

Nhóm ngân hàng lớn như ACB, HDB, VPB, TPB hay VCB cũng không còn nhiều dư địa khi room ngoại còn lại dao động quanh mức 6-10%. Lý do phần nào đến từ quy định room tối đa tại các ngân hàng ở mức 30% (trừ một số trường hợp đặc biệt có thể tăng lên đến 49%). Điều này cũng phản ánh sự hấp dẫn dài hạn của ngành ngân hàng Việt Nam với các quỹ đầu tư nước ngoài và ETF.

Tình trạng kín room ngoại không phải lúc nào cũng là tín hiệu tiêu cực. Ngược lại, đây thường thể hiện sự đánh giá tích cực từ nhà đầu tư nước ngoài về triển vọng tăng trưởng và tính minh bạch, hiệu quả điều hành của các doanh nghiệp. Tuy nhiên, khi room ngoại cạn kiệt, khả năng mua thêm của khối ngoại sẽ bị hạn chế và dòng vốn mới khó tiếp cận trực tiếp cổ phiếu của VN30.

Đây cũng là lý do Việt Nam đang xem xét nhiều công cụ để thúc đẩy sở hữu nước ngoài, như chứng chỉ lưu ký không có quyền biểu quyết (NVDR) hay các cơ chế giao dịch mới, nhằm tăng khả năng tiếp cận cho nhà đầu tư quốc tế. Trong khuôn khổ quá trình nâng hạng của FTSE Russell, VN30 được kỳ vọng trở thành điểm đến đầu tư ngoại nhờ quy mô và thanh khoản cao. Dòng vốn nước ngoài có thể phân bổ thêm hàng tỷ USD vào thị trường chứng khoán Việt Nam khi quá trình nâng hạng diễn ra.

Nhìn chung, VN30 đang cho thấy hai thái cực rõ rệt: nơi đã cạn kiệt room ngoại vì sức hút đầu tư và nơi còn nhiều khoảng trống chờ dòng vốn mới. Khi cánh cửa nâng hạng ngày càng rộng mở, những khoảng trống này có thể quyết định khả năng thu hút dòng vốn ngoại cho thị trường chứng khoán Việt Nam trong những năm tới.