Những bước tái định vị thị trường trái phiếu

Định vị lại thị trường trái phiếu qua Nghị định 200/2026/NĐ-CP: Cập nhật từ VIS Rating

Ngày hiệu lực của Nghị định 200/2026/NĐ-CP là 05/06/2026, được kỳ vọng sẽ tạo bước ngoặt cho thị trường trái phiếu doanh nghiệp. Theo đánh giá của VIS Rating, đây là một khuôn khổ pháp lý thống nhất, từ điều kiện phát hành đến công bố thông tin và quyền lợi nhà đầu tư, nhằm khôi phục niềm tin sau các biến động giai đoạn 2022-2023.

Một trong những thay đổi quan trọng là yêu cầu công bố chi tiết về mục đích sử dụng vốn, khả năng trả nợ, đòn bẩy tài chính, tài sản bảo đảm và các rủi ro liên quan đến dự án. Đối với trái phiếu phục vụ cơ cấu nợ, doanh nghiệp phải công khai từng nghĩa vụ nợ và lịch trình thanh toán. Đối với trái phiếu phục vụ dự án đầu tư, các thông tin về tình trạng pháp lý, tiến độ triển khai và rủi ro chính của dự án cũng được công bố rõ ràng.

Ngoài ra, các biện pháp siết điều kiện tiếp cận thị trường với các doanh nghiệp có đòn bẩy cao được nêu rõ: tỷ lệ tổng nợ phải trả trên vốn chủ sở hữu của tổ chức phát hành không phải là công ty đại chúng phải dưới 5 lần. Theo VIS Rating, quy định này sẽ khiến các doanh nghiệp có đòn bẩy lớn khó tiếp cận thị trường, dịch chuyển phát hành sang nhóm có chất lượng tín nhiệm cao hơn và giúp kiểm soát rủi ro hệ thống tốt hơn.

Về quản trị rủi ro và bảo vệ nhà đầu tư, trái phiếu phát hành cho nhà đầu tư cá nhân chuyên nghiệp phải có xếp hạng tín nhiệm và có tài sản bảo đảm hoặc bảo lãnh thanh toán toàn bộ gốc. Đồng thời, doanh nghiệp không còn được dùng cổ phiếu hoặc trái phiếu của chính mình làm tài sản bảo đảm cho các đợt phát hành dành cho nhóm nhà đầu tư này. Đáng chú ý, quyền được mua lại trước hạn cho nhà đầu tư bất đồng ý sửa đổi điều khoản trái phiếu cũng được nêu rõ, nhằm củng cố niềm tin và sự ổn định của cơ cấu nhà đầu tư.

Sự thay đổi trên phản ánh mục tiêu lâu dài của VN là phát triển hạ tầng thị trường và nâng cao tính minh bạch. Tuy vậy, VIS Rating nhận định đây mới chỉ là một nửa của bài toán: định giá rủi ro vẫn là yếu tố then chốt. Hiện tại, phần lớn trái phiếu chưa được xếp hạng tín nhiệm, khiến mức độ rủi ro chưa được phản ánh đầy đủ trong lãi suất và chi phí vốn.

VIS Rating cho rằng cân nhắc mở rộng phạm vi xếp hạng tín nhiệm, xây dựng đường cong lợi suất dựa trên giao dịch thực tế và tháo gỡ các nút thắt về bảo đảm sẽ giúp thị trường huy động vốn hiệu quả hơn cho tăng trưởng và đầu tư hạ tầng. Theo đó, điều hành các quy định siết chặt chỉ là bước đầu; để chuyển đổi thị trường trái phiếu Việt Nam thành kênh huy động vốn trung và dài hạn, cần có hệ thống định giá rủi ro đáng tin cậy và hiệu quả hơn.