VIC, VHM, VPL và VRE hiện chiếm khoảng 30% vốn hóa trên HoSE, khiến biến động của nhóm này có tác động lớn đến VN-Index.
Với quy mô khoảng 1,6 triệu tỷ đồng (khoảng 60 tỷ USD), Vingroup đang ở vị trí số 1 trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Quy mô này được cho là lớn hơn tổng giá trị của năm ngân hàng lớn nhất niêm yết là Vietcombank, BIDV, VietinBank, Techcombank và VPBank.
Với mức độ ảnh hưởng này, mỗi biến động của nhóm cổ phiếu trên có thể tác động đáng kể lên toàn thị trường. Chẳng hạn, một đợt tăng trần gần đây được cho là giúp vốn hóa tăng hơn 100.000 tỷ đồng chỉ trong một phiên, cao hơn giá trị của một số cổ phiếu khác như SHB.
Hiện tại, riêng VIC chiếm trên 18% trọng số vốn hóa trên HoSE. Nếu tính cả bốn công ty niêm yết thuộc tập đoàn Phạm Nhật Vượng gồm Vingroup, Vinhomes, Vinpearl và Vincom Retail, tỷ lệ này lên tới khoảng 30%. Vì vậy, biến động của các cổ phiếu này được đánh giá là có ảnh hưởng mạnh đến VN-Index.
Từ đầu năm 2026, bốn cổ phiếu VIC, VHM, VPL và VRE đóng góp tổng cộng hơn 112 điểm cho VN-Index, trong khi chỉ số này tăng khoảng 73 điểm. Dữ liệu này phản ánh mức độ phụ thuộc của thị trường vào nhóm cổ phiếu nói trên.
Trao đổi tại UBS, David Rabinowitz, Giám đốc Phân tích Chỉ số Toàn cầu và Cấu trúc Thị trường châu Á – Thái Bình Dương, cho rằng rủi ro do sự tập trung đã được tính toán và không phải vấn đề riêng của Việt Nam mà mang tính toàn cầu. Theo ông, ở các thị trường phát triển như Mỹ và Australia, sự tập trung vào một vài cổ phiếu lớn vẫn tồn tại.
Ông cũng cho biết các chỉ số như FTSE đã tính đầy đủ yếu tố này để đảm bảo ổn định. Điểm nhấn nằm ở cách thị trường quản lý và đánh giá rủi ro, chứ không phải ở sự tồn tại của tập trung hay không.
Trong các bộ chỉ số, bao gồm VN30, yếu tố tập trung đã được tính toán và kiểm soát. Ví dụ, ngành tài chính được ghi nhận chiếm khoảng 27%, cho thấy phân bổ ngành đang dần đa dạng hóa.
So với một số thị trường khu vực như Indonesia, bài toán không chỉ ở quy mô vốn hóa mà còn liên quan đến cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free-float) và khả năng tiếp cận của nhà đầu tư. Để giảm rủi ro tập trung, bài viết cho rằng Việt Nam cần tiếp tục mở rộng độ sâu thị trường bằng cách thêm các cổ phiếu chất lượng vào rổ chỉ số, nhằm mang lại nhiều lựa chọn cho nhà đầu tư và thúc đẩy đa dạng hóa danh mục.
Về thu hút dòng vốn, đặc biệt là vốn lớn, thanh khoản được xem là yếu tố then chốt. Điều này đòi hỏi thị trường có cấu trúc tốt hơn, làm rõ vai trò của các nhà tạo lập thị trường và nâng cao tính minh bạch cũng như hiệu quả vận hành.
Khi quy mô thị trường mở rộng, nhà đầu tư được kỳ vọng sẽ quan tâm nhiều hơn đến các sản phẩm đầu tư mới, không chỉ dừng lại ở VN30 mà còn mở rộng sang các bộ chỉ số và công cụ đa dạng hơn.