Phát hành trái phiếu quý III gặp áp lực khi lãi suất tăng

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp quý III/2026: Giá trị phát hành giảm 26% do lãi suất tăng cao

Theo báo cáo của Công ty Xếp hạng tín nhiệm S&I (S&I Ratings), trong quý III/2026, các doanh nghiệp huy động được 179.400 tỷ đồng qua phát hành trái phiếu, giảm 26% so với quý trước. Nguyên nhân chính đến từ mặt bằng lãi suất tiệm cận đỉnh giai đoạn 2022-2023, khiến chi phí vốn của doanh nghiệp tăng đáng kể. Dù vậy, so với cùng kỳ năm ngoái, giá trị phát hành vẫn tăng nhẹ 7,8%, cho thấy thị trường vẫn duy trì được đà tăng trưởng dài hạn.

Lũy kế 9 tháng đầu năm, tổng giá trị phát hành đạt 464.100 tỷ đồng, trong khi lượng đáo hạn là 132.800 tỷ đồng và mua lại trước hạn là 228.600 tỷ đồng. Sau khi trừ các khoản này, phát hành ròng chỉ còn 102.600 tỷ đồng. Tổng dư nợ trái phiếu lưu hành đạt 1,54 triệu tỷ đồng, tăng 7,1% so với cuối năm ngoái, thấp hơn đáng kể so với tốc độ tăng trưởng GDP 9% và tín dụng 11,59% trong cùng kỳ.

Ngân hàng và bất động sản cùng hạ nhiệt

Nhóm ngân hàng – chiếm khoảng 2/3 lượng phát hành – ghi nhận 120.000 tỷ đồng trong quý III, tăng 11,8% so với cùng kỳ nhưng lũy kế 9 tháng vẫn thấp hơn năm ngoái 20%. Nguyên nhân đến từ cách tính tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR) mới theo Thông tư số 50/2026/TT-NHNN, chỉ cho phép trái phiếu đủ điều kiện vốn cấp 2 được tính vào mẫu số, làm giảm động lực phát hành.

Nhóm bất động sản sau quý II tăng đột biến đã quay đầu giảm mạnh trong quý III: số đợt phát hành thành công giảm từ 43 xuống 21, giá trị giảm 55% so với quý trước. Riêng nhóm Vingroup giảm phát hành từ 61.000 tỷ đồng xuống 16.000 tỷ đồng, trong khi Masterise giữ ổn định ở mức 23.500 tỷ đồng. Dù vậy, so với cùng kỳ, trái phiếu bất động sản quý III vẫn tăng 27%, lũy kế 9 tháng tăng 121%.

Kênh phát hành ra công chúng lập kỷ lục

Điểm sáng của thị trường là kênh phát hành ra công chúng. Quý III có 16 đợt thành công với tổng giá trị 31.600 tỷ đồng, tăng 55% so với cùng kỳ và là mức cao nhất từ trước đến nay. Ngân hàng vẫn chiếm ưu thế với 8 đợt, riêng Agribank huy động 15.000 tỷ đồng. Ngoài ra còn có các công ty chứng khoán (ACBS, TCBS), tài chính (F88) và tiêu dùng (Masan Meatlife, Thuận Đức) nhưng quy mô nhỏ.

Lãi suất phát hành tiếp tục tăng ở mọi nhóm ngành, với mức tăng bình quân 2,5 điểm phần trăm so với đáy năm 2025. Nhóm ngân hàng có lãi suất bình quân 8,85%/năm, vượt đỉnh năm 2022; bất động sản và doanh nghiệp khác đạt 12,5-13%, chưa chạm đỉnh 14-14,5% của giai đoạn trước.

Áp lực đáo hạn dồn sang năm 2027

Chi phí vốn đắt đỏ đến đúng lúc áp lực trả nợ gia tăng. Quý IV/2026, lượng trái phiếu đáo hạn ước khoảng 93.000 tỷ đồng, cao nhất năm, riêng bất động sản chiếm 46.900 tỷ đồng. Bước sang năm 2027, tổng giá trị đáo hạn ước đạt 276.000 tỷ đồng (tăng 22%), trong đó bất động sản dẫn đầu với 156.000 tỷ đồng. Do đó, các đợt phát hành mới không chỉ để huy động vốn mà còn để cơ cấu nợ.

Mặt bằng lãi suất khó sớm hạ nhiệt do rủi ro lạm phát và lợi suất trái phiếu chính phủ quốc tế neo cao. Tuy nhiên, S&I Ratings vẫn đánh giá tích cực triển vọng trung hạn khi nền kinh tế cần nhiều vốn dài hạn cho các đại dự án. Một số tổ chức đã tìm hướng huy động từ nước ngoài: SHB phát hành 229 triệu SGD trái phiếu quốc tế, Vietcombank có kế hoạch tương tự. Chính phủ cũng xem xét phát hành lại trái phiếu quốc tế để nâng hạng tín nhiệm. Tuy nhiên, vốn ngoại không rẻ hơn khi phải cộng thêm phí thu xếp, xếp hạng và phòng ngừa tỷ giá.