Chứng khoán quý IV/2026: Phép thử lãi suất, margin và cuộc cạnh tranh dòng tiền
NeoAI tóm tắt
Thị trường chứng khoán Việt Nam bước vào quý IV/2026 với áp lực kép từ mặt bằng lãi suất huy động tăng cao (trên 8-9%/năm) và dư nợ margin lớn khoảng 445.000 tỷ đồng, khiến VN-Index giảm dưới mốc 1.700 điểm. Dù GDP quý III tăng mạnh 9,95% và định giá P/E chỉ khoảng 12 lần, thấp hơn trung bình 5 năm, dòng tiền vẫn bị cạnh tranh bởi lãi suất tiết kiệm và vàng. VDSC dự báo lợi nhuận quý III tăng gần 20% tập trung vào ngân hàng, thép và bán lẻ, nhưng thị trường chỉ có thể phục hồi chọn lọc nếu lãi suất đi ngang, còn nếu chi phí vốn tiếp tục tăng sẽ gia tăng rủi ro điều chỉnh.
Thị trường chịu áp lực kép từ lãi suất và margin
Phiên giao dịch giữa tháng 10 ghi nhận VN-Index đánh mất mốc 1.700 điểm sau 7 phiên giảm liên tiếp, giảm gần 5% so với cuối năm 2025. Thanh khoản suy yếu và khối ngoại bán ròng, phản ánh tâm lý thận trọng dù GDP quý III tăng tới 9,95%. Trước đó, chỉ số từng lao dốc xuống 1.668,53 điểm hồi tháng 7 do áp lực giải chấp.
Lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng tại các ngân hàng thương mại cổ phần đã vượt 8%, nhiều nơi trên 9%/năm. Điều này tạo sức cạnh tranh lớn với dòng tiền đầu tư chứng khoán, khiến nhà đầu tư cân nhắc giữa lợi nhuận kỳ vọng và rủi ro. Ông Nguyễn Thế Minh từ ABS nhận định lãi suất đang được quan tâm hơn câu chuyện nâng hạng, với kịch bản VN-Index dao động 1.700 - 1.900 điểm nếu lãi suất đi ngang.
Dư nợ margin cuối quý II ước khoảng 445.000 tỷ đồng, tăng 30.000 tỷ so với quý I, trong khi lãi suất vay margin phổ biến 13-13,5%/năm. Áp lực chi phí vốn và nguy cơ bán giải chấp khi tài sản bảo đảm suy giảm có thể tạo vòng xoáy bán ra. Ông Nguyễn Văn Quý từ HSC cho rằng vòng quay vốn ngắn hạn, nhà đầu tư thường chốt lời 3-5%, dẫn đến các nhịp hồi phục khó bền vững.
Định giá hấp dẫn nhưng chưa đủ sức hút dòng tiền
Điểm tựa quan trọng là định giá đã hạ xuống với P/E toàn thị trường khoảng 12 lần, thấp hơn bình quân 5 năm (13,9 lần). Lợi suất lợi nhuận hàm ý khoảng 8,3%/năm, xấp xỉ lãi suất tiết kiệm nhưng không được đảm bảo. Bà Vũ Thị Thu Thủy từ HSC lưu ý cổ phiếu khó cạnh tranh ngắn hạn với tiền gửi, nhưng dài hạn vẫn có cơ hội từ tăng trưởng lợi nhuận.
Kênh vàng cũng cạnh tranh dòng tiền phòng thủ nhưng giá vàng SJC giảm từ 152,8 triệu đồng/lượng cuối 2025 xuống 143,3 triệu đồng ngày 15/10/2026, với chênh lệch mua - bán lớn. Tiền gửi, vàng và chứng khoán có đặc điểm khác nhau, dòng tiền chỉ quay lại mạnh khi kỳ vọng sinh lời từ cổ phiếu đủ hấp dẫn.
VDSC dự báo lợi nhuận quý III của doanh nghiệp tăng gần 20%, tập trung vào ngân hàng, thép và bán lẻ. Trong kịch bản cơ sở, nếu lãi suất duy trì cao nhưng không tăng thêm, VN-Index có thể phân hóa và phục hồi chọn lọc. Kịch bản tích cực đòi hỏi lãi suất, tỷ giá hạ nhiệt và dòng vốn ngoại cải thiện, ngược lại rủi ro điều chỉnh sẽ gia tăng nếu chi phí vốn tiếp tục tăng.