TS. Cấn Văn Lực: Thị trường chứng khoán phải vượt 5 rủi ro để trở thành kênh dẫn vốn

Khung nhìn của chuyên gia về vốn cho thị trường chứng khoán

TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng tại BIDV, cho rằng bài toán vốn của nền kinh tế không thể tiếp tục đặt lên vai hệ thống ngân hàng. Để thị trường chứng khoán trở thành kênh dẫn vốn chủ lực, Việt Nam cần vượt qua 5 nhóm rủi ro đang cản trở sự phát triển, trong đó dư nợ margin đã tăng lên 445.000 tỷ đồng.

Để thực hiện mục tiêu tăng trưởng cao cho giai đoạn 2026-2030, Việt Nam cần huy động khoảng 38,5 triệu tỷ đồng vốn đầu tư toàn xã hội, tương đương 1.470 tỷ USD. Quy mô vốn lớn đòi hỏi phát triển đồng bộ các kênh dẫn vốn, thay vì vẫn lệ thuộc nhiều vào tín dụng ngân hàng.

Theo bài phát biểu tại Hội thảo, sự phối hợp giữa thị trường vốn và hệ thống ngân hàng sẽ quyết định việc đáp ứng nhu cầu vốn trung và dài hạn của nền kinh tế. Tuy nhiên, để thị trường chứng khoán có thể đảm nhận vai trò dẫn vốn, cần vượt qua 5 rủi ro dưới đây.

5 rủi ro chính

1. Biến động cao và cơ cấu thị trường tập trung vào một số ngành và cổ phiếu vốn hóa lớn, trong khi nhà đầu tư cá nhân chiếm tỷ trọng cao, khiến thị trường dễ chịu tác động mạnh của tâm lý ngắn hạn.
2. Đòn bẩy tài chính. Dư nợ cho vay ký quỹ (margin) đã tăng từ khoảng 125.000 tỷ đồng cuối quý I/2023 lên khoảng 445.000 tỷ đồng cuối quý II/2026, làm gia tăng biến động và áp lực bán khi thị trường điều chỉnh.
3. Quy mô và cơ cấu thị trường. Số lượng doanh nghiệp niêm yết và hàng hóa chất lượng cao chưa đủ lớn để huy động vốn tương xứng với nhu cầu của nền kinh tế.
4. An ninh mạng, an toàn dữ liệu và tội phạm tài chính ngày càng gia tăng, trong khi hạ tầng công nghệ và dữ liệu thị trường còn nhiều hạn chế.
5. Cơ cấu nhà đầu tư và sự đa dạng sản phẩm đầu tư chưa cân bằng, khiến thị trường chưa thu hút được nhiều dòng vốn dài hạn.

Ông Lực cũng nhấn mạnh cần mở thêm nguồn lực vốn để đáp ứng nhu cầu dài hạn, bao gồm tài chính xanh, tài chính bền vững, dòng vốn từ thặng dư thương mại, FDI, kiều hối và du lịch. Đồng thời, cần tận dụng nguồn lực từ vàng và ngoại tệ trong dân để tăng tính linh hoạt cho nguồn vốn.

Ông đề xuất thúc đẩy Trung tâm tài chính quốc tế tại TP.HCM và Đà Nẵng, phát triển thị trường tài sản số và thị trường carbon, đồng thời khai thác hiệu quả nguồn lực từ vàng, ngoại tệ đang bị "đóng băng" tại các dự án vướng mắc.

Kết luận của chuyên gia là điều cốt lõi là tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư và củng cố niềm tin của nhà đầu tư. Chỉ khi các điểm nghẽn của thị trường vốn được tháo gỡ và các nguồn lực mới được khơi thông, thị trường chứng khoán mới có thể đảm nhận vai trò huy động vốn trung, dài hạn và giảm dần sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.

Toàn cảnh hội thảo về giải pháp phát triển đồng bộ thị trường vốn cho đầu tư và tăng trưởng kinh tế được tổ chức nhằm thúc đẩy quan hệ vốn giữa các nguồn lực khác nhau và nâng cao vai trò của thị trường vốn Việt Nam.