Nghịch lý chứng khoán: Doanh nghiệp lãi lớn, vì sao giá cổ phiếu vẫn lao dốc?

Tiêu điểm thị trường: lợi nhuận tăng trưởng nhưng giá cổ phiếu chịu áp lực từ tâm lý và vĩ mô

Trong mùa báo cáo tài chính quý II và 6 tháng đầu năm 2026, nhiều doanh nghiệp niêm yết ghi nhận lợi nhuận tăng trưởng hai chữ số. Tuy nhiên, thị trường chứng khoán lại có diễn biến ngược lại khi VN-Index liên tục giảm và mất mốc 1.700 điểm, cho thấy tác động của yếu tố tâm lý và vĩ mô lên quyết định của nhà đầu tư, chứ không chỉ kết quả sản xuất kinh doanh.

Vào phiên giao dịch ngày 22/7, VN-Index đóng cửa ở mức 1.668,53 điểm, giảm 62,03 điểm (-3,58%). Nhóm VN30 ghi nhận 27 mã giảm, 2 mã tăng và 1 mã tham chiếu, đẩy chỉ số này xuống còn 1.826,90 điểm.

Ở chiều ngược lại, nhiều doanh nghiệp báo cáo lợi nhuận tăng trưởng hai chữ số trong quý II và 6 tháng. Ví dụ, ACB cho biết lãi trước thuế sau 6 tháng vượt kế hoạch, đạt trên 10.700 tỷ đồng, còn VCI (VietCap) cũng công bố tăng trưởng lợi nhuận trên 36% so với cùng kỳ. Nhóm cổ phiếu liên quan đến Vingroup như VIC, VHM, VRE tiếp tục nhận được sự quan tâm, nhưng lại chịu áp lực bán ròng khiến đà tăng bị hạn chế trong các phiên gần đây.

Trong lĩnh vực năng lượng, nhiều doanh nghiệp vẫn duy trì kết quả khả quan. Điển hình, BSR (Tổng công ty Lọc hóa dầu Việt Nam) ghi nhận doanh thu hợp nhất 6 tháng đạt 100.922 tỷ đồng, tăng 47%, riêng quý II doanh thu trên 55.000 tỷ đồng, tăng 50% và lợi nhuận tăng mạnh. Dù vậy, cổ phiếu BSR vẫn chịu áp lực điều chỉnh theo xu hướng chung của thị trường.

Phân tích từ các công ty chứng khoán cho thấy lợi nhuận công bố trong quý II không còn là yếu tố duy nhất nâng đỡ giá cổ phiếu khi vĩ mô và tâm lý thị trường có ảnh hưởng lớn. Các yếu tố bên ngoài như lo ngại về thuế quan Mỹ đối với hàng hóa Việt Nam, triển vọng lãi suất quốc tế và giá dầu biến động đang tạo áp lực lên định giá và dòng tiền. Ngoài ra, áp lực bán ròng từ khối ngoại và xu hướng giải chấp khi thị trường giảm mạnh cũng góp phần đẩy thị trường xuống thấp hơn so với hiệu quả hoạt động sản xuất của doanh nghiệp.

Thanh khoản hiện vẫn ở mức cao nhưng chủ yếu đến từ các hoạt động cơ cấu danh mục và cắt lỗ, không phải từ dòng tiền mới tham gia bắt đáy. Theo các chuyên gia, diễn biến hiện tại phản ánh sự kết hợp của tâm lý ngắn hạn và dòng tiền thay vì sự suy giảm nguồn lực sản xuất và kinh doanh của doanh nghiệp. Trong bối cảnh này, nhiều doanh nghiệp vẫn duy trì tăng trưởng doanh thu và dòng tiền ổn định trong các quý tới, nhưng điều này chưa đủ để tạo động lực tăng giá ngay lập tức.

BSR và các doanh nghiệp khác tiếp tục được kỳ vọng sẽ đóng góp tích cực cho bức tranh thị trường khi có sự cải thiện ở biên lợi nhuận và tối ưu hóa công suất. Tuy nhiên, hiệu ứng chung vẫn phụ thuộc vào các yếu tố vĩ mô toàn cầu và diễn biến của thị trường dầu mỏ, lãi suất và tín dụng. Các nhà đầu tư được khuyến nghị duy trì sự thận trọng và cân nhắc phân bổ vốn dựa trên các yếu tố cơ bản và triển vọng dài hạn của từng cổ phiếu, thay vì theo đuổi biên lợi nhuận ngắn hạn từ các cổ phiếu dẫn dắt.