Làn sóng IPO và tăng vốn dồn dập: Thị trường trước bài toán hấp thụ nguồn cung

Làn sóng IPO và tăng vốn: thách thức hấp thụ nguồn cung

Trong vòng chưa đầy một năm, thị trường chứng khoán Việt Nam chứng kiến một làn sóng huy động vốn qua IPO và tăng vốn của nhiều doanh nghiệp. Đây được xem là dấu hiệu tích cực cho chu kỳ mở rộng đầu tư mới. Tuy nhiên, thanh khoản thị trường vẫn ở mức thấp và đặt ra bài toán hấp thụ nguồn cung trong những tháng cuối năm.

Quy mô huy động vốn cổ phần trong giai đoạn này được ghi nhận ở mức cao, với các IPO và kế hoạch tăng vốn lớn nhất kể từ năm 2021. Ví dụ, cuối năm trước có các thương vụ như Hạ tầng GELEX, VPBankS chứng khoán, Nông nghiệp Hòa Phát và Chứng khoán Kỹ Thương; bước sang năm nay danh sách mở rộng với Điện Máy Xanh, Đầu tư F88, DatViet VAC Group Holdings và Công nghệ Á Mỹ.

Quy mô huy động vốn cổ phần và IPO theo báo cáo của FiinPro-X tính đến ngày 25/5 đạt khoảng 289.500 tỷ đồng, tăng 86,5% so với cùng kỳ 2025 và gấp 2,5 lần mức trung bình 5 năm gần đây. Đây là quy mô cao nhất kể từ giai đoạn bùng nổ 2021. Theo đó, tổng số cổ phiếu phát hành nhằm tăng vốn lên kế hoạch niêm yết và phát hành thưởng đang ở mức rất lớn.

Tuy nhiên, việc tăng vốn dẫn tới sự gia tăng nguồn cung cổ phiếu lên khoảng 48 tỷ đơn vị sẽ đặt thách thức hấp thụ khi dòng tiền vẫn còn yếu. Dòng tiền trên thị trường đã suy giảm do áp lực rút vốn từ khối ngoại và các quỹ nước ngoài; giao dịch trung bình xuống khoảng 15.600 tỷ đồng/phiên, tương đương một nửa mức bình quân năm 2025 và bốn tháng đầu năm 2026.

Chuyên gia từ VPBankS cho rằng phân hóa dòng tiền sẽ diễn ra mạnh hơn: chỉ những thương vụ có chất lượng tài sản tốt, tăng trưởng rõ ràng và định giá hợp lý mới thu hút sự quan tâm của nhà đầu tư tổ chức và khối ngoại, trong khi các thương vụ nhắm tới nhà đầu tư cá nhân có thể gặp nhiều khó khăn, thậm chí phải tạm dừng như trường hợp của Phú Tài. Đồng thời, thị trường vẫn đối mặt với áp lực pha loãng từ phát hành cổ phiếu nhằm trả cổ tức hoặc thúc đẩy tái cơ cấu tài chính.

Những yếu tố dài hạn được cho là có thể cải thiện hấp thụ nguồn cung: hệ thống hạ tầng thị trường và sự tham gia tích cực của dòng vốn nước ngoài có thể được tăng cường nhờ quá trình nâng cấp hệ thống như KRX, CCP hoạt động ổn định và FTSE Russell nâng hạng từ quý III/2026. Trong khi tỷ lệ tín dụng/GDP vẫn ở mức cao và chi phí vốn tăng, nhiều doanh nghiệp đang chọn huy động vốn cổ phần để giảm phụ thuộc vào tín dụng ngắn hạn và tăng cường năng lực tài chính cho chu kỳ tăng trưởng mới.

Ở khía cạnh ngắn hạn, áp lực thanh khoản vẫn hiện hữu khi nguồn vốn mới đòi hỏi thời gian để hòa nhập với thị trường thứ cấp. Theo các chuyên gia VPBankS và Chứng khoán Maybank, hiện tượng phân hóa quyết định sự hấp thụ: chỉ các thương vụ có nền tảng vững chắc mới có thể thu hút vốn từ tổ chức và khối ngoại, còn các đợt phát hành nhắm tới nhà đầu tư cá nhân sẽ khó khăn hơn và tiềm ẩn rủi ro pha loãng EPS nếu lợi nhuận không tăng theo đúng tempo phát hành.

• 289.500 tỷ đồng là tổng giá trị phát hành vốn cổ phần và IPO đến ngày 25/5/2026, tăng 86,5% so với năm trước và gấp 2,5 lần mức trung bình 5 năm gần đây.
• Khoảng 48 tỷ đơn vị cổ phiếu dự kiến gia tăng nguồn cung trong vài quý tới, đặt áp lực lên thanh khoản.
• Giai đoạn đầu cần nguồn vốn chất lượng và định giá hợp lý để hấp thụ nguồn cung, đặc biệt từ các thương vụ của Điện Máy Xanh và TCBS.

Trong dài hạn, làn sóng IPO và tăng vốn được xem là một động lực tăng trưởng cho thị trường chứng khoán khi nguồn vốn mới được sử dụng hiệu quả để mở rộng sản xuất và nâng cao lợi nhuận. Tuy nhiên, thị trường cần sự hỗ trợ từ các yếu tố như hệ thống hạ tầng thị trường và sự tham gia tích cực của dòng vốn ngoại để tạo ra một chu kỳ hấp thụ bền vững. Dòng tiền hiện tại vẫn cần thời gian để hồi phục và phản ánh đúng nhu cầu vốn trung và dài hạn của nền kinh tế.