Khơi thông dòng vốn Nhà nước: Cơ hội vàng từ "cú hích" nâng hạng thị trường chứng khoán

Khơi thông dòng vốn Nhà nước và vai trò của thị trường chứng khoán

Ông Hoàng Văn Thu, Phó Chủ tịch UBCKNN, nhấn mạnh tại một hội thảo về thoái vốn DNNN rằng cổ phần hóa không phải là thu hẹp kinh tế Nhà nước. Đây được xem như một động lực chiến lược nhằm dịch chuyển nguồn lực quốc gia và dòng vốn nhà nước vào các lĩnh vực cốt lõi của nền kinh tế. Thị trường chứng khoán được xem là cú hích chủ chốt để hiện thực hóa mục tiêu này.

Theo phát biểu từ phía UBCKNN, TTCK Việt Nam đang ở vị thế mới cho giai đoạn 2025-2026. Tính đến cuối năm 2025, quy mô vốn hóa thị trường cổ phiếu đạt khoảng 407 tỷ USD (tương đương 77,6% GDP). Với mức vốn hóa lớn và khả năng huy động vốn tăng trưởng, TTCK được xem là công cụ quan trọng để tài trợ cho quá trình cổ phần hóa và thoái vốn DNNN.

Khối lượng huy động diễn ra mạnh mẽ khi 122.000 tỷ đồng được huy động trong năm 2025, tăng 32% so với năm trước đó. Dấu mốc quan trọng khác ghi nhận vào ngày 8/10/2025 khi FTSE Russell chính thức nâng TTCK Việt Nam lên thị trường mới nổi thứ cấp. Theo lộ trình dự kiến, cổ phiếu Việt Nam sẽ gia nhập bộ chỉ số toàn cầu từ ngày 21/5/2026, và UBCKNN đang xây dựng các tiêu chí để hướng tới mức xếp hạng cao hơn của MSCI.

TTCK được nhìn nhận như một nền tảng cộng sinh giữa tiến trình cổ phần hóa và sự vận động của thị trường vốn. Thị trường đóng vai trò bệ đỡ và thước đo giá trị doanh nghiệp khi thực hiện cổ phần hóa và thoái vốn, đồng thời thúc đẩy quản trị công ty ở mức chuẩn mực quốc tế. Việc tham gia thị trường giúp doanh nghiệp nhận diện và cải thiện năng lực quản trị thông qua công khai thông tin và tuân thủ các chuẩn mực quản trị đại chúng.

Đáng chú ý, hiện có khoảng 780 doanh nghiệp đã cổ phần hóa đang giao dịch, chiếm gần một nửa tổng số công ty đại chúng trên thị trường. Trong nhóm quy mô lớn, khu vực DNNN chiếm tới 30% giá trị vốn hóa của rổ chỉ số VN30, với các tên tuổi lớn như Vietcombank, BIDV, VietinBank và các đơn vị thuộc ngành dầu khí, cảng hàng không đang dẫn dắt sự phát triển của thị trường.

Với tính chất như một động lực, TTCK được kỳ vọng sẽ tháo gỡ các điểm nghẽn và tạo cơ hội lớn cho các doanh nghiệp nhà nước tham gia sâu hơn vào thị trường vốn, từ đó nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và tăng cường minh bạch thông tin.

Những điểm nghẽn cần tháo gỡ và hai nhóm giải pháp được đề xuất tập trung vào việc kết nối cổ phần hóa với niêm yết và giảm dần tỷ lệ sở hữu Nhà nước ở các ngành không cốt lõi. Các quy định mới của Luật Chứng khoán 2024 đòi hỏi doanh nghiệp duy trì tư cách công ty đại chúng với ít nhất 10% cổ phiếu có quyền biểu quyết được nắm giữ bởi tối thiểu 100 nhà đầu tư, không phải cổ đông lớn. Nếu không đáp ứng, doanh nghiệp có nguy cơ hủy đăng ký giao dịch hoặc hủy niêm yết khi hết thời gian chuyển tiếp.

1. Thực hiện nghiêm túc cổ phần hóa gắn với niêm yết và đăng ký giao dịch. Quy định hiện hành cho phép 90 ngày kể từ khi hoàn thành cổ phần hóa để đưa cổ phiếu vào giao dịch; cần có biện pháp thực thi để đảm bảo đúng tinh thần pháp luật.
2. Giảm tỷ lệ sở hữu Nhà nước ở các ngành, lĩnh vực không thuộc khu vực cốt lõi để nâng cao thanh khoản và hấp dẫn cho nhà đầu tư nước ngoài.

Những cơ hội này đặt ra yêu cầu hành động quyết liệt từ các cơ quan có thẩm quyền và doanh nghiệp, nhằm kích hoạt dòng vốn và tăng tính hấp dẫn của thị trường chứng khoán Việt Nam trên trường quốc tế.