Chứng khoán Việt Nam mất 1,3 triệu tỷ đồng vốn hóa: Điều gì đang xảy ra?

Diễn biến gần đây và mức mất vốn hóa

Chỉ sau hơn hai tháng kể từ đỉnh, thị trường chứng khoán Việt Nam đã mất khoảng 1,3 triệu tỷ đồng vốn hóa. Phiên giảm 62,03 điểm ngày 22/7/2026 đẩy VN-Index xuống dưới 1.670 điểm, mức thấp nhất kể từ cuối tháng 3 và là biến động mạnh nhất trong gần bốn tháng.

Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn vào một phiên giảm sẽ bỏ lỡ bức tranh tổng thể: VN-Index đã điều chỉnh hơn hai tháng kể từ đỉnh ngày 18/5, mất gần 260 điểm tương đương 13,4%. Nhờ đó, tổng vốn hóa HoSE cũng giảm gần 1,2 triệu tỷ đồng, còn khoảng 7,9 triệu tỷ đồng.

Đòn bẩy tài chính đã trở thành mắt xích quan trọng của đợt điều chỉnh này. Cuối quý II/2026, dư nợ cho vay tại các công ty chứng khoán, gồm margin và ứng trước tiền bán, ước đạt khoảng 445.000 tỷ đồng, trong đó dư nợ margin lên tới 435.000 tỷ đồng, tăng thêm khoảng 30.000 tỷ đồng so với quý trước và đạt mức cao nhất từ trước đến nay. Khi thị trường mất xu hướng tăng, quy mô đòn bẩy lớn làm áp lực bán bị khuếch đại nhanh hơn so với các nhịp điều chỉnh thông thường.

Áp lực còn lan tỏa từ nguồn cung tiền và dòng tiền. Trong khi nhiều cổ phiếu bluechip đã xuống mức hấp dẫn, lực cầu bắt đáy lại khá thận trọng. Trong phiên 22/7, nhà đầu tư nước ngoài bán ròng gần 1.936 tỷ đồng trên HoSE, mức cao trong 13 phiên vừa qua; lũy kế từ đầu năm, giá trị bán ròng lên gần 85.000 tỷ đồng và chưa thấy phiên nào đảo chiều sang mua ròng.

Định giá trên thị trường cũng cho thấy một số hỗ trợ ngắn hạn, với P/E của VN-Index quanh mức 12 lần; thậm chí nếu loại bỏ nhóm cổ phiếu của Vingroup thì mức định giá còn thấp hơn so với trung bình nhiều năm. Tuy vậy, mức định giá rẻ không đồng nghĩa thị trường sẽ lập tức hình thành đáy, khi quá trình giải chấp vẫn đang diễn ra và dòng tiền vẫn thận trọng.

Khung nhìn từ chuyên gia và lưu ý chiến lược

Theo nhận định của ông Lương Duy Phước, Giám đốc Phân tích Chứng khoán Kafi, khi quá trình giải chấp dần được hấp thụ, thị trường có thể hồi phục tương đối nhanh. Ông cho rằng vùng 1.630-1.650 điểm là khu vực cần theo dõi để nhận diện dấu hiệu cân bằng trong ngắn hạn. Để không bị cuốn theo biến động ngắn hạn, nhà đầu tư được khuyến nghị xem xét lại cơ cấu danh mục thay vì cố gắng “đi đáy”.

• Đòn bẩy gia tăng áp lực bán trong ngắn hạn; phân hóa giữa các cổ phiếu dựa trên nền tảng cơ bản là yếu tố quyết định dòng tiền quay lại.
• Dòng tiền nước ngoài còn yếu và có thể tiếp tục áp lực trong thời gian tới.
• Những báo cáo quý II sẽ đóng vai trò hỗ trợ hoặc làm yếu thêm thế cân bằng của thị trường.
• Những cổ phiếu dẫn dắt như VIC, VHM, VCB, CTG hiện vẫn chịu áp lực và ảnh hưởng tới toàn thị trường.

Nhà đầu tư nên theo dõi sát kết quả kinh doanh quý II và xu hướng dòng tiền để đánh giá tín hiệu phục hồi. Dòng tiền có thể bắt đáy hoặc quay lại khi tâm lý thị trường bớt thận trọng và các yếu tố cơ bản tiếp tục được cải thiện.