Thị trường chứng khoán Việt Nam trước ngưỡng nâng hạng: Cơ hội thật, thách thức thật

Nâng hạng FTSE 2026 và các yếu tố tác động tới thị trường Việt Nam

Việt Nam đang ở ngưỡng nâng hạng FTSE Russell từ nhóm thị trường cận biên lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp, dự kiến vào tháng 9/2026. Theo UBCKNN và bà Vũ Thị Chân Phương, Chủ tịch UBCKNN, đây là bước chuyển mang tính cấu trúc, không phải một trò chơi ngắn hạn. UBS ghi nhận kế hoạch nâng hạng được Chính phủ phê duyệt chính thức và coi đây là yếu tố thúc đẩy niềm tin từ nhà đầu tư quốc tế.

Để đạt mục tiêu, Việt Nam đã triển khai nhiều cải cách. Đáng chú ý là cơ chế giao dịch không yêu cầu ký quỹ trước (non-pre-funding) cho nhà đầu tư tổ chức nước ngoài, cho phép họ đặt lệnh mua mà không nộp đủ tiền trước. Thủ tục mở tài khoản cho nhà đầu tư ngoại được rút ngắn từ 3–6 tháng xuống chỉ khoảng hai ngày. Hệ thống CNTT mới của thị trường từ tháng 5/2025 được đưa vào vận hành nhằm tăng năng lực xử lý giao dịch toàn bộ hệ thống.

Về quy mô, đến giữa tháng 5/2026, vốn hóa thị trường chứng khoán Việt Nam ước đạt khoảng 410 tỷ USD, trong khi giá trị giao dịch bình quân trên HOSE khoảng 1,2 tỷ USD mỗi phiên và quý I/2026 tăng khoảng 50% so với cùng kỳ.

Các tổ chức tài chính toàn cầu cũng có đánh giá tích cực. UBS nhận định cải cách vốn đang đi đúng hướng và lần đầu tiên có kế hoạch nâng hạng được Chính phủ phê duyệt chính thức. Fidelity International cho rằng minh bạch và khả năng tiếp cận thông tin là yếu tố then chốt để duy trì dòng vốn dài hạn. Dự kiến, trung tâm bù trừ giao dịch (CCP) sẽ đi vào vận hành trong quý I/2027, đồng thời Chính phủ tiếp tục nới lỏng FOL và xem xét sửa đổi Luật Chứng khoán.

Thách thức lớn nhất nằm ở tính minh bạch và chất lượng hàng hóa trên thị trường. Fidelity cho rằng thiếu công bố thông tin bằng tiếng Anh có thể làm tăng chi phí tìm kiếm và kiểm chứng thông tin cho các quỹ nước ngoài. Theo ông Đào Việt Dũng của Fidelity International, chuẩn hóa công bố thông tin bằng IFRS là yếu tố then chốt để nâng cao quản trị và thu hút vốn ngoại. Đây không chỉ là vấn đề kỹ thuật, mà là sự bất đối xứng thông tin giữa nhà đầu tư trong nước và nước ngoài.

Xa hơn, kinh nghiệm từ Indonesia cho thấy gia nhập các chỉ số quốc tế không đảm bảo duy trì vị thế nếu chất lượng thị trường còn thấp. MSCI đã điều chỉnh danh mục và dòng vốn thụ động có thể rút khỏi thị trường khi cấu trúc cơ bản chưa đáp ứng kỳ vọng. Nếu FTSE Russell nâng hạng như dự kiến vào tháng 9/2026, Việt Nam có cơ hội thu hút một lượng vốn ngoại đáng kể từ tái phân bổ danh mục toàn cầu. Ngược lại, thiếu cải thiện minh bạch và quản trị có thể làm dòng vốn chảy ngược nhanh chóng.

Hội thảo “Tái cấu trúc các kênh dẫn vốn” dự kiến tổ chức ngày 15/7 tại Hà Nội sẽ là diễn đàn trao đổi giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp niêm yết và các nhà đầu tư nhằm đề xuất giải pháp và định hình động lực tăng trưởng cho thị trường vốn Việt Nam trong giai đoạn tới.

Điểm nổi bật cần theo dõi

• Đẩy mạnh quy trình mở tài khoản ngoại và bỏ ký quỹ trước (non-pre-funding) giúp nhà đầu tư nước ngoài tiếp cận thị trường nhanh hơn.
• Thủ tục mở tài khoản rút ngắn từ 3–6 tháng xuống khoảng 2 ngày.
• Hệ thống CNTT mới từ tháng 5/2025 nâng cao hiệu quả xử lý giao dịch.
• Vốn hóa thị trường đạt 410 tỷ USD, giao dịch bình quân HOSE khoảng 1,2 tỷ USD/phiên, quý I/2026 tăng khoảng 50%.
• CCP dự kiến đi vào vận hành trong quý I/2027; mở rộng FOL và sửa đổi Luật Chứng khoán.
• Minh bạch tiếng Anh và chuẩn IFRS được xem là yếu tố then chốt thu hút vốn nước ngoài.
• Học hỏi từ Indonesia cho thấy cần tăng cường chất lượng thị trường để duy trì nhịp đỡ vốn khi nâng hạng được hoàn tất.
• Hội thảo 15/7 tại Hà Nội nhằm đóng góp ý kiến và định hình chiến lược cho thị trường vốn Việt Nam.