Thị trường chứng khoán Việt Nam đang hướng tới mục tiêu nâng hạng, kéo theo yêu cầu cao hơn về bảo vệ nhà đầu tư và chuẩn hóa đội ngũ môi giới. Trong đó, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 135/2025/TT-BTC bổ sung yêu cầu đào tạo liên tục và quản lý tập trung bằng hệ thống điện tử. Gần đây, cơ quan quản lý cũng tăng cường giám sát tư vấn trên mạng xã hội.
Siết chặt quy định đồng nghĩa với việc nhiều vi phạm sẽ bị đưa ra ánh sáng. Thời gian qua, UBCKNN liên tục xử phạt các vi phạm trong hoạt động môi giới và tư vấn chứng khoán, tiêu biểu là EVS và TVSI do bố trí nhân sự chưa có chứng chỉ hành nghề, trong khi CTCP Đầu tư ITP bị phạt tiền và đình chỉ cung cấp dịch vụ chứng khoán 2 năm vì phát hành báo cáo phân tích, khuyến nghị đầu tư khi chưa được cấp phép.
Những thay đổi này cho thấy cơ quan quản lý đang hướng tới xây dựng đội ngũ môi giới chuyên nghiệp hơn, có năng lực và trách nhiệm nghề nghiệp cao. Điều đó cũng có nghĩa người làm nghề phải nhanh chóng thích nghi với các chuẩn mực mới. Trong bối cảnh Việt Nam hướng tới nâng hạng, tư vấn đầu tư cần được đưa trở lại các chuẩn mực nghề nghiệp.
Nếu muốn nâng chuẩn, người môi giới chứng khoán trước hết phải đạt chuẩn tối thiểu - từ chứng chỉ, đạo đức đến năng lực (ảnh minh họa).
Sự phát triển của thị trường trong nhiều năm qua đã làm thay đổi đáng kể vai trò của người môi giới. Nếu trước đây công việc chủ yếu của môi giới xoay quanh việc mở tài khoản và hỗ trợ giao dịch thì hiện nay nhà đầu tư ngày càng đòi hỏi nhiều hơn ở năng lực tư vấn. Điều này đòi hỏi người môi giới phải hiểu doanh nghiệp, có khả năng phân tích tài chính, cập nhật thông tin vĩ mô và xu hướng ngành để nâng cao chất lượng tư vấn.
Theo ông Trương Hiền Phương, Giám đốc cấp cao tại KIS Việt Nam, đã nhận định có nhiều trường hợp lạm dụng mạng xã hội để lôi kéo nhà đầu tư và phục vụ lợi ích riêng của một số người đứng sau. Các nhóm đầu tư trên mạng xã hội có thể tạo biến động mạnh đối với các cổ phiếu thanh khoản thấp, thậm chí khuếch đại tâm lý trong giai đoạn dao động mạnh của thị trường. UBCKNN đang xử lý mạnh tay để hạn chế hiện tượng này.
Ở Việt Nam, mong muốn nâng chuẩn sẽ giúp thị trường trở nên chuyên nghiệp hơn, và điều này đồng thời gia tăng niềm tin của nhà đầu tư. Tuy nhiên, thực tiễn vẫn còn một số trường hợp tư vấn không hợp pháp hoặc chưa được cấp phép, cần được kiểm soát chặt chẽ như ở các thị trường phát triển.
Cuối cùng, câu chuyện về nâng chuẩn không chỉ là câu chuyện về chế tài, mà còn về nhận thức nghề nghiệp. Ông Khoa, Giám đốc Môi giới tại một công ty chứng khoán lớn, cho rằng sự nâng cao chuẩn mực sẽ tập trung vào chứng chỉ hành nghề và đạo đức nghề nghiệp, nhằm đảm bảo người tư vấn chịu trách nhiệm đối với từng khuyến nghị.
Trên thực tế, các chuẩn mực mới sẽ đòi hỏi nhiều yếu tố, kể cả công nghệ và phương thức tư vấn. Trong khi chờ đợi nâng cấp, thị trường đang chứng kiến sự dịch chuyển từ mô hình “anh hùng tư vấn” sang mô hình chuyên gia tư vấn có trách nhiệm và được kiểm soát chặt chẽ.
Ở Việt Nam, việc tư vấn đầu tư cần trở thành một nghề nghiệp có chuẩn mực cao. Việc nâng chuẩn sẽ mở ra cơ hội cho các môi giới chất lượng cao và giúp thị trường chứng khoán ngày càng chuyên nghiệp và hấp dẫn đối với nhà đầu tư, khi các chuẩn mực và hệ thống quản trị rủi ro được củng cố.