Điểm nghẽn chí mạng "giữ chân" chứng khoán Việt ở vùng cận biên

Điểm nghẽn chí mạng "giữ chân" chứng khoán Việt ở vùng cận biên

Bảng cập nhật của MSCI tháng 6/2026 cho thấy Việt Nam không bị đánh giá kém toàn diện ở toàn bộ hệ thống thị trường so với các thị trường mới nổi ASEAN. Tuy nhiên, giấc mơ nâng hạng vẫn đối mặt với các cửa hẹp cốt lõi quyết định khả năng giữ chân dòng vốn tổ chức nước ngoài. Nhiều yếu tố được nhắc đến là căn cứ để đánh giá tiến trình cải cách và vận hành thị trường sau khi gia nhập nhóm mới nổi.

Theo MSCI, Việt Nam còn thiếu ở ba tiêu chí quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến nhà đầu tư nước ngoài: tỷ lệ sở hữu nước ngoài, room còn lại trên thị trường và quyền bình đẳng giữa nhà đầu tư trong nước với nước ngoài. Điều này ảnh hưởng tới khả năng tiếp cận các doanh nghiệp đầu ngành và duy trì quyền lợi tỷ lệ mong muốn của các quỹ lớn.

Ngoại hối được xem là rào cản khó xử lý, vì mức độ tự do hóa ngoại hối có vai trò quan trọng trong việc chuyển tiền, phòng ngừa rủi ro tỷ giá và rút vốn. Về minh bạch thông tin, MSCI nhấn mạnh lộ trình công bố thông tin bằng tiếng Anh và chất lượng luồng thông tin cho nhà đầu tư nước ngoài, đồng thời cho thấy tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng tại một số doanh nghiệp lớn còn thấp.

Các yếu tố hạ tầng giao dịch, bao gồm thanh toán - bù trừ, cho vay chứng khoán và bán khống, được coi là cửa ngỏ then chốt cho các quỹ đầu tư chuyên nghiệp. MSCI cho rằng việc nâng hạng không phải là đích đến cuối cùng; ngay cả các thị trường mới nổi khác như Indonesia cũng đối mặt với thách thức về minh bạch và chất lượng công bố dữ liệu bằng tiếng Anh.

Với Việt Nam, bài toán hiện nay là xây dựng một thị trường đủ minh bạch, sâu và thuận tiện để duy trì vốn ngoại ở mức độ có ảnh hưởng trong dài hạn, đồng thời thu hẹp khoảng cách với các nước như Thái Lan, Malaysia và Indonesia.

• Room ngoại – giới hạn sở hữu nước ngoài, room còn lại và quyền bình đẳng giữa nhà đầu tư trong nước và nước ngoài, ảnh hưởng tới tiếp cận các doanh nghiệp đầu ngành.
• Ngoại hối – mức độ tự do hóa tiền tệ, khả năng chuyển tiền, rủi ro tỷ giá và rút vốn.
• Minh bạch thông tin – lộ trình công bố thông tin bằng tiếng Anh và chất lượng luồng dữ liệu dành cho nhà đầu tư nước ngoài; tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng ở nhiều doanh nghiệp lớn vẫn còn thấp.
• Thanh toán - bù trừ & công cụ giao dịch – CCP và các công cụ cho vay chứng khoán, bán khống còn cần cải thiện để quản trị rủi ro và triển khai chiến lược giao dịch.

Nhìn xa hơn, MSCI theo dõi chặt chẽ quá trình cải cách sau khi nâng hạng; việc nâng hạng không phải là đích đến cuối cùng mà là thể hiện sự trưởng thành và hấp dẫn dòng vốn dài hạn nếu các điều kiện nền tảng được củng cố.

Khoảng cách với các nước như Thái Lan, Malaysia và Indonesia thực tế không còn quá xa. Tuy nhiên, những điểm nghẽn liên quan đến room ngoại, ngoại hối, minh bạch thông tin, thanh toán - bù trừ và các công cụ hỗ trợ giao dịch vẫn là các "cửa hẹp" mà Việt Nam cần vượt qua nếu muốn tiến gần hơn tới chuẩn thị trường mới nổi của MSCI.