AI và SpaceX dồn áp lực lên hệ thống tài chính

Áp lực chi phí tài trợ trên thị trường Mỹ từ AI và SpaceX IPO

Áp lực từ trí tuệ nhân tạo (AI), các sản phẩm đầu tư đòn bẩy và SpaceX với mức định giá 75 tỷ USD đang thắt chặt hệ thống tài chính và đẩy chi phí tài trợ trên thị trường chứng khoán Mỹ lên mức cao bất thường.

Biên độ chi phí tài trợ (financing spreads) giữa lãi suất kỳ vọng từ các hợp đồng tương lai chỉ số S&P 500 và lãi suất tài trợ bằng trái phiếu kho bạc Mỹ đã tăng mạnh. Theo Bram Kaplan, Giám đốc chiến lược phái sinh vốn cổ phần khu vực châu Mỹ tại JPMorgan Chase & Co., đây là một trong những đợt biến động lớn nhất mà ông từng chứng kiến, và sự kiện này diễn ra giữa năm khi không có yếu tố mùa vụ rõ ràng.

Nguyên nhân được nhắc tới nhiều nhất là sự bùng nổ của các quỹ ETF đòn bẩy. Các quỹ này dùng phái sinh như hợp đồng tương lai và swaps để khuếch đại lợi nhuận nhưng cũng gia tăng rủi ro. Natasha Sibley, quản lý danh mục tại Janus Henderson, cho biết sự quan tâm của nhà đầu tư cá nhân đối với các sản phẩm này đang ở mức cao, đặc biệt trong lĩnh vực bán dẫn.

Thương vụ IPO SpaceX cũng được cho là tạo áp lực lớn lên bảng cân đối kế toán của các ngân hàng bảo lãnh phát hành. Paolo Tonucci, CEO thị trường vốn tại Marex Group Plc, nhận định khả năng phân bổ vốn hiện có của các tổ chức tài chính là hữu hạn khi họ phải dành nguồn lực lớn cho thương vụ này.

Biểu hiện phân hóa chi phí vốn và thanh khoản đang diễn ra rõ nét. Chi phí tài trợ cho cổ phiếu tăng mạnh, trong khi thị trường tài trợ bằng trái phiếu kho bạc lại cho thấy xu hướng ngược lại nhờ lượng tiền mặt dồi dào trên thị trường. Dữ liệu từ Investment Company Institute cho thấy khoảng 262 tỷ USD đã chảy vào các quỹ thị trường tiền tệ kể từ tháng 4, nâng tổng quy mô ngành lên 7.890 tỷ USD.

Kết quả là hợp đồng chuẩn tháng 6 của CME Group cho thấy chênh lệch trong hợp đồng tương lai S&P 500 đạt mức cao nhất từ đầu năm 2026. Trong khi đó, lãi suất cho vay thế chấp bằng trái phiếu kho bạc qua đêm (SOFR) liên tục ở mức thấp hơn lãi suất dự trữ của Fed kể từ cuối tháng 4. Theo Mark Cabana, Giám đốc chiến lược lãi suất Mỹ tại Bank of America, áp lực chủ yếu đến từ lĩnh vực phái sinh cổ phiếu chứ không phải do thanh khoản toàn hệ thống bị thắt chặt.

Trong bối cảnh thị trường thắt chặt, nhóm nhà quản lý tài sản đang duy trì vị thế mua ròng hợp đồng tương lai ở mức cao, trong khi các quỹ phòng hộ và quỹ ETF thuật toán vẫn dùng đòn bẩy lớn. Ngược lại, các tổ chức có lượng tiền mặt dồi dào như quỹ hưu trí hay quỹ tài sản quốc gia có thể hưởng lợi từ chiến lược kinh doanh chênh lệch giá (cash-and-carry), mua cổ phiếu trong rổ S&P 500 và đồng thời bán hợp đồng tương lai để tận dụng chênh lệch.

Theo Natasha Sibley, nhiều ngân hàng đã chủ động tiếp cận nhóm nhà đầu tư này sau các đợt thắt chặt trước đó. Nhiều tổ chức đã xác định mức lãi suất mục tiêu để giải ngân số tiền mặt đang nắm giữ, biến câu chuyện thanh khoản không còn chỉ là vấn đề “có tham gia hay không” mà là thời điểm giải ngân thực tế.

• SpaceX IPO với mức định giá 75 tỷ USD đang ảnh hưởng đến chiến lược cấp vốn của các ngân hàng bảo lãnh phát hành.
• Biên độ chi phí tài trợ tăng mạnh khi nhu cầu sử dụng đòn bẩy và quy mô thương vụ tài chính lớn đồng thời tăng lên.
• Tiền mặt trên thị trường và dòng vốn vào quỹ tiền tệ đang ở mức cao, tạo điều kiện cho các chiến lược arbitrage và chênh lệch giá giữa cổ phiếu và trái phiếu.
• Áp lực từ phái sinh và ETF đòn bẩy có thể tác động đến định giá cổ phiếu và chi phí vốn của các doanh nghiệp niêm yết.

Những yếu tố này dự báo sự phân hóa rõ nét giữa các nhóm nhà đầu tư và nhóm ngành, đồng thời đòi hỏi quản trị rủi ro chặt chẽ từ các ngân hàng và công ty chứng khoán để duy trì dòng vốn ở mức ổn định trong thời gian tới.