Sau IPO, doanh nghiệp đối mặt phép thử niềm tin cổ đông

Một thương vụ IPO thành công chỉ là bước khởi đầu cho hành trình dài phía sau. Doanh nghiệp phải đối mặt với bài toán thực hiện cam kết, tạo dựng giá trị bền vững và giữ vững niềm tin của cổ đông. Thành công thực chất không chỉ nằm ở việc huy động vốn mà còn ở hiệu quả sử dụng vốn và năng lực quản trị sau khi lên sàn.

Hơn 80% cổ phiếu IPO diễn biến kém tích cực sau một năm niêm yết

Theo ông Đặng Trần Phục, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần AZfin Việt Nam, hơn 80% cổ phiếu IPO tại Việt Nam ghi nhận diễn biến kém tích cực sau 12 tháng niêm yết. Điều này đặt ra yêu cầu đánh giá lại hiệu quả thực chất của các đợt chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng.

Ông Phục nhấn mạnh, việc phân phối hết cổ phiếu trong đợt chào bán, đặc biệt khi một phần đáng kể do cổ đông nội bộ mua, chưa đủ để chứng minh thương vụ IPO thành công. Thành công thực chất phải thể hiện ở khả năng huy động vốn hiệu quả, thu hút đúng nhà đầu tư và tạo nền tảng tăng trưởng dài hạn cho doanh nghiệp.

IPO không nên được xem là điểm kết thúc để bán cổ phần và thu tiền. Thay vào đó, đây phải là khởi đầu của quá trình huy động vốn dài hạn, nâng cao quản trị và phát triển bền vững. Nếu coi IPO là đích đến, doanh nghiệp có nguy cơ chưa chuẩn bị đầy đủ cho giai đoạn hoạt động với tư cách công ty đại chúng.

Những dự báo tăng trưởng hấp dẫn trong bản cáo bạch có thể khó trở thành hiện thực nếu kế hoạch thiếu cơ sở hoặc năng lực thực hiện không tương xứng. Ông Phục khuyến nghị nhà đầu tư nên thẩm định kỹ bản cáo bạch, năng lực lãnh đạo, triển vọng ngành và mức định giá trước khi quyết định tham gia.

Ngoài ra, ông Phục cho rằng nhà đầu tư nên cân nhắc mua cổ phiếu với giá thấp hơn khoảng 20% so với giá trị định giá để hạn chế rủi ro. Doanh nghiệp tốt chưa chắc là khoản đầu tư tốt nếu giá mua quá cao, do đó việc thẩm định kỹ lưỡng là yếu tố then chốt.

Doanh nghiệp phải thực hiện những cam kết sau IPO

Về phía cơ quan quản lý, ông Bùi Ngọc Huyên, Phó Trưởng ban Quản lý chào bán chứng khoán – Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), cho rằng một đợt IPO cần hài hòa hai mục tiêu: tạo điều kiện để doanh nghiệp huy động vốn và bảo vệ nhà đầu tư thông qua việc cung cấp thông tin đầy đủ, kịp thời và chính xác.

Theo ông Huyên, nhà đầu tư đại chúng khó trực tiếp kiểm chứng tình hình kinh doanh, tài chính của doanh nghiệp. Vì vậy, hồ sơ chào bán là cơ sở quan trọng để đánh giá, nhận diện rủi ro và quyết định đầu tư. Trách nhiệm của tổ chức phát hành không dừng ở việc bảo đảm hồ sơ có đủ thông tin theo quy định, mà thông tin phải trung thực, phản ánh đúng hoạt động kinh doanh, triển vọng và các rủi ro tiềm ẩn.

Các tổ chức tư vấn, kiểm toán và những chủ thể tham gia quá trình IPO cũng phải thực hiện đúng trách nhiệm trong phạm vi dịch vụ cung cấp. Ông Huyên đồng thời nhấn mạnh yêu cầu tăng cường giám sát công bố thông tin định kỳ, thông tin bất thường và việc sử dụng vốn huy động sau IPO, nhằm bảo đảm doanh nghiệp thực hiện đúng nghĩa vụ đã cam kết.

Đồng quan điểm, ông Trịnh Thanh Cần, Tổng Giám đốc Chứng khoán Kafi, cho rằng sau IPO chính là giai đoạn doanh nghiệp phải bắt tay thực hiện những lời hứa, kế hoạch và trách nhiệm với cổ đông. Ông đề xuất ba nhóm giải pháp cụ thể:

• Xây dựng hệ thống báo cáo định lượng để theo dõi việc thực hiện cam kết, công bố các chỉ tiêu hiệu quả như ROE, CIR, doanh thu trên mỗi nhân sự. Riêng ngân hàng và công ty chứng khoán cần bổ sung chỉ số về chất lượng tài sản và thanh khoản.
• Tăng cường báo cáo và tương tác với cổ đông thông qua việc xây dựng hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp (ERP) để cung cấp thông tin nhanh chóng, chính xác. Doanh nghiệp nên gửi bản tin hằng tháng và tổ chức tiếp xúc cổ đông hằng quý.
• Tăng cường quản trị rủi ro và giám sát bằng cách để Ủy ban kiểm toán giám sát hoạt động của doanh nghiệp, bảo đảm việc triển khai các kế hoạch bám sát những nội dung đã thông tin tới cổ đông trước IPO.

Nhìn chung, các chuyên gia đều thống nhất rằng việc thực hiện cam kết sau IPO là yếu tố then chốt quyết định niềm tin của cổ đông và sự phát triển bền vững của doanh nghiệp trên thị trường chứng khoán. Sự minh bạch, trách nhiệm và năng lực quản trị sẽ là thước đo thực chất cho thành công của bất kỳ thương vụ IPO nào.