Việt Nam cần 368 tỷ USD tài chính xanh: Nguồn tiền lớn cho năng lượng tái tạo
NeoAI tóm tắt
Báo cáo FiinGroup cho thấy thị trường trái phiếu xanh và tín dụng xanh Việt Nam đang chuyển hướng sang chất lượng, với các chính sách mới như Quyết định 21, hỗ trợ lãi suất từ Nghị quyết 198 và miễn thuế cho nhà đầu tư trái phiếu xanh. Nhu cầu vốn cho chuyển dịch năng lượng lên tới 368 tỷ USD, tạo cơ hội lớn cho các doanh nghiệp đi đầu như Tập đoàn Nhựa Bình Thuận (BPG) - đơn vị đã xây dựng Khung Trái phiếu Xanh, giúp tiếp cận nguồn vốn ưu đãi và củng cố năng lực quản trị, qua đó tác động tích cực đến giá cổ phiếu.
Cổ phiếu ảnh hưởng:
BPG
Tích cực
"BPG là doanh nghiệp tiên phong xây dựng Khung Trái phiếu Xanh, giúp huy động vốn ưu đãi, củng cố năng lực quản trị và thu hút quỹ quốc tế, từ đó nâng cao triển vọng tăng trưởng, tác động tích cực đến giá cổ phiếu."
Thị trường trái phiếu xanh: giảm quy mô, nâng chất lượng
Báo cáo mới của FiinGroup cho thấy năm 2025, tổng giá trị phát hành trái phiếu xanh và bền vững tại Việt Nam đạt 3.407 tỷ đồng qua 5 giao dịch, giảm đáng kể so với mức 10.325 tỷ đồng của năm 2024. Tuy nhiên, điểm tích cực là toàn bộ các đợt phát hành đều tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế.
Sự sụt giảm này phản ánh xu hướng chuyển từ mở rộng quy mô sang củng cố chất lượng, với sự tham gia ngày càng tăng của khối doanh nghiệp phi tài chính và cơ cấu tổ chức phát hành đa dạng hơn. Công bố thông tin cũng được cải thiện, cho thấy thị trường ưu tiên tính minh bạch.
Một điểm nhấn là trái phiếu xanh kỳ hạn 20 năm do Công ty Xuân Mai – Hà Nội phát hành, trở thành trái phiếu doanh nghiệp có kỳ hạn dài nhất trong hơn một thập kỷ. Điều này cho thấy lợi thế về kỳ hạn mà trái phiếu xanh mang lại, đặc biệt cho lĩnh vực hạ tầng.
Tín dụng xanh và hệ sinh thái công cụ tài chính
FiinGroup cũng ghi nhận dư nợ tín dụng xanh đạt 780.000 tỷ đồng vào cuối năm 2025, tăng gần 15% so với năm trước, chiếm 4,2% tổng dư nợ nền kinh tế. Tăng trưởng bình quân giai đoạn 2017-2024 đạt 21,2%/năm, trong đó năng lượng tái tạo chiếm tỷ trọng lớn nhất với hơn 37%.
Bên cạnh trái phiếu và tín dụng xanh, các công cụ như trái phiếu xã hội, trái phiếu liên kết bền vững bước đầu thu hút sự quan tâm. Trái phiếu chuyển đổi cũng trở nên hấp dẫn khi Cơ chế Điều chỉnh Biên giới Carbon (CBAM) có hiệu lực từ tháng 1/2026, làm tăng chi phí carbon cho các ngành thép, xi măng, nhôm.
Đáng chú ý, trái phiếu xanh lam (blue bonds) có tiềm năng lớn nhờ đường bờ biển dài 3.260 km và định hướng phát triển kinh tế biển bền vững.
Chính sách hoàn thiện và những khoảng trống
Báo cáo nêu bật các đột phá chính sách như Quyết định 21 thiết lập danh mục phân loại xanh chính thức, đề xuất hỗ trợ lãi suất 2% theo Nghị quyết 198, và Luật Thuế TNDN 2025 miễn thuế cho nhà đầu tư trái phiếu xanh. Việc ra mắt Trung tâm Tài chính Quốc tế (IFC) Việt Nam vào tháng 12/2025, cùng với cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) theo Nghị định 57 và 58, tạo môi trường thuận lợi hơn.
Tuy nhiên, vẫn tồn tại khoảng trống như hướng dẫn thực thi Quyết định 21 chưa hoàn thiện, và khả năng tiếp cận tín dụng ưu đãi chưa đồng đều, chủ yếu thuận lợi cho doanh nghiệp lớn. Thị trường hiện vẫn được thúc đẩy bởi động lực tự nguyện hơn là yêu cầu bắt buộc.
Nhu cầu vốn khổng lồ cho chuyển dịch năng lượng
Theo World Bank, Việt Nam cần khoảng 368 tỷ USD tài chính xanh và chuyển đổi đến năm 2040, trong đó gần một nửa dự kiến từ khu vực tư nhân. Năng lượng tái tạo là lĩnh vực có nhu cầu vốn lớn nhất.
Các doanh nghiệp tiên phong như Tập đoàn Miza và Tập đoàn Nhựa Bình Thuận (BPG) đã xây dựng Khung Trái phiếu Xanh (GBF), không chỉ huy động vốn mà còn củng cố năng lực quản trị. Những đơn vị đi đầu sẽ có lợi thế tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, thu hút quỹ quốc tế có uỷ thác ESG, khi thị trường chín muồi.