FiinRatings: Trái phiếu xanh có thể giúp lãi suất thấp hơn nhưng không nên kỳ vọng quá mức

Thị trường trái phiếu xanh Việt Nam: Chuyển từ quy mô sang chất lượng

FiinRatings vừa công bố báo cáo Đánh giá và Triển vọng Thị trường Trái phiếu Xanh Việt Nam, nhận định thị trường tài chính bền vững đang ở thời điểm then chốt khi động lực tự nguyện từ tổ chức phát hành và quy định quản lý chặt chẽ bắt đầu đồng nhất.

Năm 2025, tổng giá trị phát hành trái phiếu xanh và bền vững đạt 3.407 tỷ đồng qua 5 giao dịch, giảm so với mức 10.325 tỷ đồng của năm 2024. Tuy nhiên, sự sụt giảm này phản ánh xu hướng chuyển dịch có chủ đích từ mở rộng quy mô sang củng cố chất lượng, khi khối doanh nghiệp phi tài chính tham gia nhiều hơn và thực hành công bố thông tin được cải thiện.

Điểm nhấn: Trái phiếu xanh kỳ hạn 20 năm

Một giao dịch nổi bật là trái phiếu xanh kỳ hạn 20 năm của Công ty Xuân Mai – Hà Nội, đánh dấu trái phiếu doanh nghiệp có kỳ hạn dài nhất tại Việt Nam trong hơn một thập kỷ. Điều này cho thấy lợi thế về kỳ hạn mà trái phiếu xanh có thể mang lại, đặc biệt cho các tổ chức phát hành trong lĩnh vực hạ tầng.

Dư nợ tín dụng xanh đạt 780 nghìn tỷ đồng vào cuối năm 2025, tăng gần 15% so với năm trước và chiếm 4,2% tổng dư nợ toàn nền kinh tế. Năng lượng tái tạo và năng lượng sạch chiếm tỷ trọng lớn nhất với hơn 37%, tiếp theo là nông nghiệp xanh.

Chính sách hỗ trợ và công cụ tài chính mới

Quyết định 21 được đánh giá là đột phá chính sách khi thiết lập Danh mục phân loại xanh chính thức đầu tiên của Việt Nam. Đề xuất hỗ trợ lãi suất 2% theo Nghị quyết 198 và miễn thuế thu nhập doanh nghiệp cho nhà đầu tư trái phiếu xanh theo Luật Thuế TNDN 2025 cũng góp phần giảm chi phí vốn thực tế.

Bên cạnh trái phiếu xanh, các công cụ như trái phiếu xã hội, trái phiếu liên kết bền vững và trái phiếu chuyển đổi đang thu hút sự quan tâm. Trong bối cảnh Cơ chế Điều chỉnh Biên giới Carbon (CBAM) triển khai từ tháng 1/2026, trái phiếu chuyển đổi được xem là công cụ chiến lược cho quá trình khử carbon ở các ngành thép, xi măng và nhôm.

Lưu ý cho doanh nghiệp phát hành

FiinRatings cho biết, kỳ hạn là lợi ích mang tính cấu trúc rõ nét của trái phiếu xanh. Trong khi trái phiếu doanh nghiệp thông thường hiếm khi có kỳ hạn trên 5–7 năm, trái phiếu xanh được bảo lãnh bởi tổ chức tài chính phát triển (DFI) có thể kéo dài kỳ hạn đáng kể nhờ các nhà đầu tư ESG có thời hạn đầu tư dài hơn.

Nhóm phân tích cũng lưu ý rằng việc phát hành trái phiếu xanh có thể giúp lãi suất thấp hơn nhưng không nên kỳ vọng quá mức. 'Greenium' trực tiếp chưa được ghi nhận nhất quán tại Việt Nam; lợi thế thực tế hơn nằm ở việc đa dạng hóa cơ sở nhà đầu tư và tiếp cận các tổ chức quốc tế có yêu cầu ESG.

Để đạt mục tiêu khí hậu, Việt Nam cần khoảng 368 tỷ USD tài chính xanh đến năm 2040, trong đó gần một nửa dự kiến từ khu vực tư nhân. Các doanh nghiệp đã xây dựng khung trái phiếu xanh và năng lực quản trị nội bộ sẽ có lợi thế rõ rệt trong bối cảnh này.