Bài 1: Những lần thị trường chứng khoán Việt Nam “không được phép lùi”

Hành trình 30 năm: Từ ý tưởng hoài nghi đến thị trường mới nổi

Thị trường chứng khoán Việt Nam đã trải qua chặng đường 30 năm với nhiều thăng trầm, từ những hoài nghi ban đầu đến vị thế quan trọng trong nền kinh tế. Hiện nay, thị trường có hơn 13 triệu tài khoản nhà đầu tư, hơn 1.600 mã chứng khoán và quy mô vốn hóa hơn 10 triệu tỷ đồng. Tuy nhiên, ít ai biết rằng ý tưởng xây dựng thị trường đã gặp phải không ít khó khăn từ những năm 1990 khi khái niệm chứng khoán còn xa lạ với người dân và hệ thống pháp lý chưa được chuẩn bị.

Năm 1991, Bộ Chính trị đã có cuộc họp quan trọng về việc xây dựng thị trường chứng khoán. Cố vấn Phạm Văn Đồng đã khẳng định: “Việt Nam ta phải làm thôi”, nhận được sự nhất trí cao từ Tổng Bí thư Đỗ Mười và Thủ tướng Võ Văn Kiệt. Dù vậy, quá trình chuẩn bị kéo dài gần một thập kỷ với nhiều khó khăn về kiến thức, hàng hóa và kinh nghiệm quản lý. Ủy ban Chứng khoán Nhà nước được thành lập theo Nghị định 75/CP ngày 28/11/1996, chính thức đi vào hoạt động từ tháng 6/1997.

Đến năm 2000, khi chỉ còn hai doanh nghiệp là REE và SAM Holdings sẵn sàng niêm yết, nhiều ý kiến đề nghị lùi thời điểm khai trương. Tuy nhiên, lãnh đạo UBCKNN vẫn quyết tâm thực hiện đúng cam kết với Chính phủ. Phiên giao dịch đầu tiên diễn ra ngày 28/7/2000 đã đánh dấu bước khởi đầu khiêm tốn nhưng vô cùng quan trọng, mở ra kênh huy động vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế.

Bước ngoặt mới với FTSE Russell

Ngày 21/9/2026, thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức được FTSE Russell nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp. Sự kiện này được đánh giá là cột mốc quan trọng trong quá trình hội nhập tài chính quốc tế. Trước đó, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã tiếp Tổng Giám đốc điều hành FTSE Russell Fiona Bassett vào ngày 17/9, nhấn mạnh yêu cầu phát triển thị trường vốn sâu rộng để huy động nguồn lực từ khu vực tư nhân trong và ngoài nước.

Chủ tịch UBCKNN Vũ Thị Chân Phương cho biết, hệ thống pháp luật đang dần hoàn thiện, hạ tầng được hiện đại hóa, năng lực quản lý và giám sát được nâng lên. Những biến động như khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 hay các giai đoạn khó khăn của nền kinh tế đã giúp cơ quan quản lý tích lũy kinh nghiệm quý báu. Trọng tâm hiện nay là nâng cao chất lượng, tính minh bạch và chuyên nghiệp của thị trường.

Nhìn lại 30 năm phát triển, có thể thấy sự kiên định với chủ trương đúng đắn, tinh thần dám nghĩ dám làm và sự tiếp nối giữa các thế hệ lãnh đạo đã tạo nên nền tảng vững chắc cho thị trường chứng khoán. Dấu mốc nâng hạng FTSE Russell không chỉ là sự ghi nhận quá trình phát triển mà còn mở ra cơ hội mới cho dòng vốn ngoại, đưa thị trường Việt Nam tiến gần hơn đến chuẩn mực quốc tế.