Lãi nghìn tỷ chưa chắc bền vững

Phân tích nhanh về lợi nhuận tự doanh của CTCK trong nửa đầu năm 2026

VN-Index kết thúc 6 tháng đầu năm 2026 ở mức 1.860,01 điểm, tăng 4,23% so với cuối năm 2025. Tuy nhiên, lợi nhuận từ hoạt động tự doanh của các CTCK lại cho thấy sự phân hóa rõ nét giữa các đơn vị. Các biến động giật cỡ giữa các quý đã làm cho tài sản tài chính ghi nhận từ lãi/lỗ (FVTPL) trở thành động lực tăng trưởng cho một số doanh nghiệp, trong khi với số khác nó lại gây sụt giảm lớn về lợi nhuận.

Sự chênh lệch giữa lợi nhuận đã thực hiện và lãi/lỗ đánh giá lại tài sản cuối kỳ phản ánh chất lượng dòng tiền và khẩu vị rủi ro hoàn toàn khác nhau giữa các đơn vị trong toàn ngành.

Tại thời điểm 30/6, VPBankS ghi nhận lãi từ FVTPL lũy kế 3.461 tỷ đồng, gần gấp đôi so với cùng kỳ năm trước, với lợi nhuận trước thuế đạt 2.673 tỷ đồng. Tuy nhiên, nguồn lợi nhuận này không chỉ từ chênh lệch giá cổ phiếu mà còn gồm lãi bán tài sản, chênh lệch tăng do đánh giá lại, cổ tức và tiền lãi. Doanh thu từ cho vay ký quỹ đạt 1.904 tỷ đồng, trong khi ngân hàng đầu tư đóng góp 1.176 tỷ đồng, giúp lợi nhuận không phụ thuộc hoàn toàn vào biến động danh mục cổ phiếu.

EVS ghi nhận doanh thu hoạt động quý II vượt 281 tỷ đồng và lãi từ FVTPL gần 278 tỷ đồng, trong đó hơn 276 tỷ đồng đến từ chênh lệch tăng do đánh giá lại. Công ty báo lãi trước thuế 243 tỷ đồng, đảo chiều từ lỗ 9 tỷ đồng cùng kỳ. Tuy nhiên, lợi nhuận đã thực hiện của EVS vẫn âm khoảng 33 tỷ đồng, cho thấy phần lớn lợi nhuận đến từ tăng giá tài sản chưa bán và có độ ổn định thấp hơn so với lợi nhuận từ giao dịch đã hoàn tất.

VIX trải qua sự sa sút mạnh trong quý II, với lỗ từ FVTPL lên tới 1.129 tỷ đồng, gấp hơn bốn lần cùng kỳ, trong đó lỗ đánh giá lại danh mục khoảng 1.090 tỷ đồng. Mảng tự doanh ước lỗ khoảng 200 tỷ đồng khiến lợi nhuận trước thuế quý II chỉ còn 75 tỷ đồng, giảm 95% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, tại ngày 30/6, VIX vẫn duy trì chênh lệch dương lớn trong danh mục với lãi tạm tính hơn 2.218 tỷ đồng từ cổ phiếu niêm yết, cho thấy lỗ đánh giá lại chỉ phản ánh biến động giá trong kỳ, không phải mất giá trị thực tế.

TCBS ghi nhận lợi nhuận trước thuế quý II đạt 2.097 tỷ đồng, tăng 21% so với cùng kỳ. Động lực chính không phải từ đánh giá lại cổ phiếu mà từ hoạt động sử dụng vốn và dịch vụ tài chính. Thu nhập từ cho vay ký quỹ đạt 1.380 tỷ đồng (42% tổng doanh thu thuần), ngân hàng đầu tư tạo ra 837 tỷ đồng, còn kinh doanh vốn và phân phối trái phiếu mang về 964 tỷ đồng.

Những khác biệt giữa các công ty cho thấy cần thận trọng khi xếp hạng lãi tự doanh chỉ dựa trên một dòng doanh thu. Lãi bán tài sản phản ánh giao dịch đã hoàn tất, còn chênh lệch đánh giá lại chỉ phản ánh thay đổi giá trị tài sản nắm giữ. Việc gom cả ba yếu tố thành một con số có thể khiến người đọc hiểu sai chất lượng lợi nhuận. Một đánh giá đầy đủ đòi hỏi đối chiếu báo cáo kết quả kinh doanh, bảng cân đối kế toán, thuyết minh danh mục và lưu chuyển tiền tệ để làm rõ cấu trúc lợi nhuận thực tế.

• VPBankS – lãi từ FVTPL: 3.461 tỷ đồng; lợi nhuận trước thuế: 2.673 tỷ đồng; cho vay ký quỹ: 1.904 tỷ đồng; ngân hàng đầu tư: 1.176 tỷ đồng.
• EVS – quý II: doanh thu > 281 tỷ đồng; lãi từ FVTPL: khoảng 278 tỷ đồng; lãi trước thuế: 243 tỷ đồng; lợi nhuận thực hiện: âm ~33 tỷ đồng.
• VIX – quý II: lỗ FVTPL: 1.129 tỷ đồng; lỗ đánh giá lại danh mục: khoảng 1.090 tỷ đồng; mảng tự doanh: ước lỗ ~200 tỷ đồng; lãi trước thuế: 75 tỷ đồng.
• TCBS – quý II: lợi nhuận trước thuế 2.097 tỷ đồng; cho vay ký quỹ: 1.380 tỷ đồng; ngân hàng đầu tư: 837 tỷ đồng; vốn và phân phối trái phiếu: 964 tỷ đồng.