Doanh nghiệp cảng biển vẫn có triển vọng sáng

Triển vọng ngành cảng biển tiếp tục được định hình bởi tăng trưởng thương mại và chiến lược cấp vốn

Khi thị trường chứng khoán bước vào giai đoạn điều chỉnh, mặt bằng định giá của nhiều nhóm ngành đã lùi về vùng thấp. Nhóm cổ phiếu cảng biển cũng không nằm ngoài xu hướng này.

Thông tin từ tháng 3/2026 đến 14/7/2026 cho thấy Viconship (mã VSC) đã giảm 42,2%, từ 27.500 đồng/cổ phiếu xuống 15.900 đồng, và hiện giao dịch dưới đường MA200. Đáng chú ý, từ 3/7 đến 6/7, Leadvisors đã bán ra 29,65 triệu cổ phiếu VSC, đẩy tỷ lệ sở hữu từ 16,03% xuống còn 8,11% vốn điều lệ.

Trong khi đó, từ 15/12/2025 đến 14/7/2026, Gemadept (mã GMD) tăng 36,3%, từ 56.850 đồng/cổ phiếu lên 77.500 đồng và duy trì giao dịch trên MA200. Cổ phiếu DXP (Cảng Đoạn Xá) cũng tăng 22,6%, từ 10.600 đồng/cổ phiếu lên 13.000 đồng/cổ phiếu và giao dịch trên MA200.

Sự khác biệt về chiến lược phát triển giữa các doanh nghiệp cảng biển thể hiện rõ khi Gemadept và Cảng Đoạn Xá tập trung vào khai thác cảng và logistics, trong khi Viconship theo đuổi mở rộng sang vận tải biển và có khả năng tham gia lĩnh vực bất động sản khu công nghiệp thông qua đòn bẩy tài chính.

Sau khi liên tục mua vào, Viconship và các đơn vị liên quan đang sở hữu 22,3% vốn tại Hải An (mã HAH). Tại Đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2026, khoản đầu tư chiến lược này được kỳ vọng mang lại hai lợi ích chính: tăng sản lượng hàng hóa qua việc đưa đội tàu của Hải An về khai thác tại cảng Nam Hải Đỉnh Vũ và tận dụng mạng lưới vận hành để đẩy mở rộng hoạt động vận tải biển thông qua liên doanh Hải An Green Shipping Lines, mục tiêu tới năm 2030 là quy mô đội tàu đạt 30.000 TEU và đóng góp 3.500 tỷ đồng doanh thu.

• Khác biệt chiến lược phát triển và năng lực tài chính sẽ quyết định ai tận dụng được cơ hội và tạo giá trị bền vững cho cổ đông.
• Viconship đang lên kế hoạch huy động vốn lớn để tham gia các dự án và cơ cấu nợ hiệu quả hơn.
• Các doanh nghiệp mạnh về cảng nước sâu được dự báo hưởng lợi từ tăng phí xếp dỡ và quy mô tàu ngày càng lớn.

Để có thêm nguồn vốn, Viconship đang lên kế hoạch chào bán hơn 187 triệu cổ phiếu với giá 10.000 đồng/cổ phiếu, dự kiến huy động khoảng 1.872 tỷ đồng. Nguồn vốn này sẽ được sử dụng để góp vốn vào công ty con và cơ cấu nợ nhằm mở rộng đầu tư. Đồng thời, doanh nghiệp dự kiến phát hành 15 triệu trái phiếu kèm chứng quyền cho cổ đông hiện hữu, huy động thêm 1.500 tỷ đồng để đầu tư đóng mới tàu hoặc mua tàu container, đồng thời thực hiện các thương vụ M&A trong lĩnh vực bất động sản và bất động sản khu công nghiệp.

Theo nhận định của Công ty Chứng khoán Rồng Việt, kết quả kinh doanh năm 2026 của Viconship sẽ đối mặt với áp lực từ tỷ lệ nợ và mức lãi suất đang ở mức cao. Tuy vậy, hợp tác với Hải An được kỳ vọng mang lại lợi ích kép với lợi nhuận 75-80 tỷ đồng mỗi quý từ hoạt động khai thác và vận tải, đồng thời duy trì đà tăng trưởng sản lượng hàng hóa thông qua cảng. Thống kê cho thấy tổng dư nợ của Viconship tính đến cuối quý I/2026 là 5.893,4 tỷ đồng, bao gồm cả trái phiếu chuyển đổi, tương đương 87,1% vốn chủ sở hữu và cao hơn mức trung bình ngành.

Chi phí vốn cũng tăng lên theo đà đòn bẩy. Năm 2024 chi phí tài chính ở mức 167,1 tỷ đồng; năm 2025 là 274,5 tỷ đồng; quý I/2026 tăng 237,9% so với cùng kỳ, đạt 120,8 tỷ đồng. Sự cạnh tranh tại Hải Phòng gia tăng do các bến cảng mới như Lạch Huyện (bến số 3 và 4), Hateco (bến số 5 và 6) và giai đoạn 3 của Nam Đình Vũ đã đi vào khai thác từ năm 2025, được dự báo sẽ gia tăng áp lực lên thị phần của Viconship trong năm 2026. Trong khi đó, Gemadept và Cảng Đoạn Xá được cho là hưởng lợi từ tăng trưởng thương mại và nhu cầu vận tải biển tại khu vực.

Về triển vọng dài hạn của ngành, Gemadept đang được đẩy mạnh từ dự án Cảng nước sâu Gemalink giai đoạn 2 và khu vực Cái Mép - Thị Vải. Dự án Gemalink giai đoạn 2 dự kiến vận hành từ quý IV/2027, nâng công suất khai thác từ 1,5 triệu TEU/năm lên 3 triệu TEU/năm. Tính đến 14/7/2026, DXP có P/E khoảng 5 lần, GMD ở mức 17,4 lần và VSC ở mức 21,7 lần, cho thấy mức định giá khác biệt giữa các doanh nghiệp.

Theo dữ liệu từ Cục Hải quan, tổng kim ngạch XNK của Việt Nam từ ngày 1/1 đến 15/6/2026 đạt 496,65 tỷ USD, tăng 27% so với cùng kỳ. Xuất khẩu đạt 239,93 tỷ USD (tăng 21%), nhập khẩu 256,72 tỷ USD (tăng 33,1%). Những tín hiệu này củng cố triển vọng tích cực cho các cổ phiếu cảng biển có lợi thế về quy mô và đa dạng hóa dịch vụ. Các nhà phân tích từ Công ty Chứng khoán BIDV cũng duy trì quan điểm tích cực với ngành, nhấn mạnh sự phân hóa có thể gia tăng giữa các doanh nghiệp tùy thuộc vào chiến lược và khả năng khai thác dịch vụ.

Nhìn chung, ngành cảng biển được kỳ vọng sẽ tăng trưởng nhờ thương mại và xu hướng mở rộng chuỗi cung ứng. Tuy nhiên, mức độ tăng trưởng sẽ không đồng đều giữa các doanh nghiệp do cạnh tranh và nhu cầu vốn đầu tư lớn. Yếu tố quyết định thành công sẽ là chiến lược mở rộng, năng lực tài chính và khả năng phát triển hệ sinh thái để mang lại giá trị dài hạn cho cổ đông.