Một nghịch lý trong đầu tư chứng khoán, vàng, bất động sản

Nguyên tắc đầu tư và nghịch lý của thị trường

“Nhiều nhà đầu tư tự hỏi tại sao không mua chứng khoán khi VN-Index còn dưới 900–1.000 điểm năm 2022, trong khi lại hào hứng mua khi lên 1.800–1.900 điểm.” Điều này cũng đúng với bất động sản và vàng. Đây là nghịch lý lớn trong đầu tư. Việc nhận ra cơ hội ở vùng giá thấp và kiên nhẫn nắm giữ là chìa khóa thành công dài hạn.

Năm 2022 thị trường chứng khoán Việt Nam trải qua đợt giảm mạnh, nhiều cổ phiếu mất 70–90% giá trị. Khủng hoảng và tin xấu lan rộng khiến nhiều người hoài nghi. Tuy nhiên, đó cũng là thời điểm rủi ro được xem là thấp và cơ hội lớn cho những nhà đầu tư kiên nhẫn. Trong giai đoạn đáy, các cổ phiếu cơ bản như SSI, VND, CTS, HPG, TCB, BID, VPB, STB, VIC đều có thể trở thành mục tiêu cho người kiên nhẫn.

Ngược lại, khi thị trường tăng nóng, rủi ro tăng và tâm lý FOMO xuất hiện. Trong lĩnh vực bất động sản, dù ở giai đoạn 2022–2023 nhiều nhà đầu tư tạm rời bỏ thị trường, nhưng đến năm 2025–2026 giá nhà tại nhiều khu vực đã tăng mạnh. Tại Hà Nội, giá căn hộ tăng khoảng 40-50% trong năm 2024 và nhiều dự án đạt 80-100 triệu đồng/m², thậm chí có thống kê cho thấy mức tăng lên tới 200% trong 5 năm. Sau giai đoạn tăng nóng, các cảnh báo về điều chỉnh và rủi ro cho người mua ở vùng giá cao bắt đầu xuất hiện.

Vàng cũng là một minh chứng cho nghịch lý này. Khi vàng ở vùng giá thấp, ít người quan tâm, nhưng khi giá lập đỉnh, nhiều người mua ồ ạt để không bỏ lỡ cơ hội. Trong vài năm gần đây, giá vàng SJC từ khoảng 67-68 triệu đồng/lượng năm 2022 lên trên 170-180 triệu đồng/lượng năm 2026, tạo hiệu ứng FOMO mạnh. Lợi ích ngắn hạn đi kèm rủi ro cao hơn, đặc biệt với những người mua theo cảm tính khi thị trường leo thang.

Những người có kinh nghiệm cho rằng đầu tư thành công không chỉ dựa vào việc mua được tài sản rẻ mà còn dựa vào thời điểm và kiên nhẫn. Lịch sử cho thấy những người mua vì sợ bỏ lỡ thường chịu rủi ro lớn khi thị trường đảo chiều. Người kiên nhẫn tích lũy khi thị trường bình lặng có vị thế tốt hơn rất nhiều. Đầu tư không phải là cuộc thi xem ai mua được tài sản đắt nhất mà là mua tài sản tốt ở mức giá hợp lý. Hãy chờ những cú sập mạnh của thị trường rồi tìm cổ phiếu cơ bản để mua và nắm giữ trong vài năm.

• Định giá và thời điểm – mua ở vùng giá thấp khi chu kỳ bị nghiêng về phía tiêu cực.
• Độ rủi ro – rủi ro giảm khi thị trường tăng nóng và kỳ vọng vượt quá thực tế.
• Hiệu quả dài hạn – cổ phiếu cơ bản có tiềm năng phục hồi và tăng trưởng ổn định sau đáy.
• Đa dạng tài sản – chứng khoán, bất động sản và vàng đều có vòng biến động riêng, cần xem xét cân bằng danh mục.