VN-Index được tính theo phương pháp trọng số vốn hóa thị trường, do đó những cổ phiếu có vốn hóa lớn ảnh hưởng lớn đến biến động chỉ số. Chứng khoán KIS cho thấy nhóm cổ phiếu thuộc Vingroup đang chiếm tỉ trọng đáng kể trên HOSE, làm chỉ số bị chi phối. Cụ thể, VIC chiếm 17,3% tổng vốn hóa, còn VHM chiếm 6,49%; bốn cổ phiếu thuộc nhóm VIC lên tới 26,4% vốn hóa toàn thị trường.
Điều này có nghĩa khi VIC hoặc VHM biến động, VN-Index sẽ dao động theo; loại bỏ hoàn toàn VIC ra khỏi rổ tính toán cho thấy thị trường đang giao dịch quanh vùng đáy tháng 03/2026 thay vì quanh đỉnh lịch sử. Các cổ phiếu khác cũng chịu tác động gián tiếp từ động thái của VIC/VHM, khiến nhịp điệu tăng trưởng trở nên phân mảnh.
Sự mất cân đối này khiến nhiều nhà đầu tư có cảm nhận sai lệch về mức định giá thực sự của thị trường. Theo KIS, có tới 75% số lượng cổ phiếu đang được định giá ở mức thấp hơn giá trị thực của doanh nghiệp, một tỷ lệ cao so với hai năm vừa qua.
Ở một khía cạnh định giá khác, P/E của toàn rổ VN-Index hiện ở mức khoảng 13.8x. Tuy nhiên, khi loại bỏ nhóm VIC, mức P/E trung bình của thị trường giảm xuống còn khoảng 11.4x, cho thấy mức định giá hấp dẫn hơn nếu bỏ đi tác động của cổ phiếu chiếm vốn hóa quá lớn.
Thị trường chứng khoán luôn ẩn chứa những nghịch lý. Việc chỉ số chung bị “bóp méo” có thể tạo ra nhận thức sai về định giá, nhưng cũng mở ra cơ hội cho nhà đầu tư có vị thế trung và dài hạn. Dữ liệu từ KIS cho thấy sự phân bổ vốn hóa và mức định giá tương đối hấp dẫn ở phần lớn cổ phiếu bị định giá thấp là yếu tố có thể hỗ trợ triển vọng thị trường trong dài hạn.