Tỷ lệ cho vay/huy động: Nới nhưng chưa nên 'thả'

Thông tin cơ bản và bối cảnh

Kể từ ngày 01/01/2026, lộ trình khấu trừ 100% tiền gửi Kho bạc Nhà nước (KBNN) khỏi tổng tiền gửi trong tính toán tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR) đã chính thức có hiệu lực. Quy định này được áp dụng theo Thông tư 22/2019/TT-NHNN, được sửa đổi bổ sung bởi Thông tư 26/2022/TT-NHNN. Khi phần tiền gửi KBNN được khấu trừ 100%, thanh khoản hệ thống chịu áp lực, buộc ngân hàng phải tìm cách bổ sung nguồn vốn huy động. Điều này đặt ra thách thức cho mục tiêu hạ nhiệt lãi suất và có thể đẩy chi phí vốn lên cao.

Áp lực thanh khoản và phản ứng từ thị trường

Theo các chuyên gia và phân tích thị trường, thiếu hụt huy động từ KBNN ước tính khoảng 406.000 tỷ đồng có thể cần được bổ sung. Để bù đắp, nhiều ngân hàng đã phải tăng lãi suất huy động để đảm bảo an toàn dòng tiền. Điều này khiến chi phí vốn lên cao và có thể làm đảo ngược nỗ lực hạ lãi suất của cơ quan quản lý.

Đánh giá từ NHNN và ba hướng nới lỏng được xem xét

Trong cuộc họp giữa Ngân hàng Nhà nước (NHNN) và các ngân hàng thương mại ngày 09/04/2026, các bên đã thảo luận cách nới lỏng nhằm hạ nhiệt thị trường. KBSV cho rằng có 3 hướng nới lỏng đang được cân nhắc, từng hướng mang lại tác động khác nhau đến thanh khoản.

• Hướng 1: Xem xét sửa đổi/gia hạn lộ trình tại Thông tư 26, hoặc duy trì tính 20% tiền gửi KBNN vào LDR thêm một thời gian thay vì cắt bỏ hoàn toàn về 0%.
• Hướng 2: Điều chỉnh kỹ thuật trong công thức LDR, mở rộng các cấu phần được tính vào "Huy động", như các khoản vay dài hạn từ định chế tài chính quốc tế hoặc chứng chỉ tiền gửi dài hạn với tỷ lệ cao hơn.
• Hướng 3: Tăng hạn mức LDR, ví dụ từ 85% lên 87–90% cho những ngân hàng có CAR tốt.

Nhận định và tác động cho các ngân hàng lớn

Ông Nguyễn Minh Tuấn, CEO AFA Capital, cho rằng gia hạn Thông tư 26 (ví dụ tiếp tục cho phép tỷ lệ 20%) là giải pháp ngắn hạn hợp lý vì nó xử lý ngay áp lực thanh khoản và làm thị trường bớt căng thẳng. Việc nới lỏng này sẽ mang lại lợi thế cho các ngân hàng đầu đàn, từ đó giúp họ có thêm dư địa tín dụng để cho vay các dự án lớn và đóng vai trò dẫn dắt nền kinh tế. Nhóm đối tượng được hưởng lợi lớn nhất ở ngắn hạn là nhóm 4 ngân hàng quốc doanh gồm Vietcombank, BIDV, VietinBank và Agribank, với ước tính dư địa khoảng 80.000–100.000 tỷ đồng để tăng trưởng tín dụng.

Quan điểm dài hạn và khuyến nghị quản trị rủi ro

Về lâu dài, CEO AFA Capital cho rằng cần điều chỉnh công thức tính LDR để phản ánh đúng thực tế chất lượng tài sản và tiền gửi thay vì chỉ ghép số liệu ở mức tổng; LDR vốn là chỉ số quản trị rủi ro, nên phải nhấn mạnh chất lượng tài sản và nguồn vốn thực tế thay vì các con số tổng. Basel III và các chuẩn quản trị quốc tế được nhắc tới như tham chiếu nhưng Việt Nam vẫn cần thời gian để hội nhập đầy đủ do hệ thống CNTT và kiểm soát tín dụng chưa thể đáp ứng ngay. Việc đột ngột nâng trần LDR lên mức cao hơn có thể dẫn tới rủi ro thanh khoản tăng và chất lượng tín dụng bị đe dọa nếu công cụ kiểm soát chưa được hoàn thiện.

Thông tin thêm về khấu trừ KBNN và định hướng điều hành

Theo quy định hiện hành, phần tiền gửi có kỳ hạn của KBNN được khấu trừ theo lộ trình: 50% năm 2023, 60% năm 2024, 80% năm 2025 và 100% từ năm 2026 trở đi. Việc này nhằm hỗ trợ hệ thống ngân hàng sau tác động của đại dịch, nhưng giờ đây yêu cầu cân bằng giữa thanh khoản và an toàn vốn. Các chuyên gia nhấn mạnh cần đánh giá kỹ lưỡng chất lượng tín dụng và nguồn vốn thực tế thay vì chỉ dựa trên các con số tổng hợp để quản trị rủi ro hiệu quả.

Kết luận và bối cảnh thị trường

Diễn biến thực thi các đề xuất trên sẽ ảnh hưởng đến định giá và diễn biến lãi suất huy động của các ngân hàng nói chung. Các nhà đầu tư sẽ theo dõi sát nhịp điệu NHNN và các quyết định về hạn mức LDR để đánh giá tác động lên chi phí vốn và thanh khoản. Việc nhấn mạnh quản trị rủi ro và nguồn vốn thực tế được kỳ vọng sẽ mang lại sự ổn định và hỗ trợ tăng trưởng tín dụng cho các dự án chiến lược của nền kinh tế.